maandag 20 november 2017

21 + 22 oktober - Elzas en Baden-Württemberg

Het weekend van 21 en 22 oktober kon ik mijzelf met een gevoel terugvinden dat ik mijzelf weer een ietwat langer reisje kon permitteren dan de gebruikelijke dagtrips. De reis die ik zou gaan doen zou in het teken staan van schadeherstel: in de afgelopen twee jaar waarop ik op Interrail gegaan ben had ik in beide keren het plan om Straatsburg, omliggende plaatsen in en nabij Elzas en Rheinland-Pfalz te bezoeken, maar in beide keren lukte dat om uiteenlopende redenen niet en nu zou ik dan speciaal naar het zuiden afreizen om alsnog de plaatsen te bezoeken die mij het meest aangetrokken hebben. Een overnachting in de trein, een overnachting in een gewoon gebouw en voor de eerste keer een overnachting in een bus maakt dat deze reis erg divers is geworden, samen met de route, die door Frankrijk en Duitsland loopt.

Foto's van deze twee dagen staan hier (dag 1) en hier (dag 2), maar gedurende het verhaal komen er ook een paar voorbij.

Eerst maar eens in Duitsland geraken

Feiten zijn dat ik om half twaalf in Köln wil zijn om zo een degelijke overstap te behouden op de IC naar Basel die om 23:53 vertrekt. Omdat de treinen in Duitsland lastig te vertrouwen zijn op stiptheid, en omdat de aansluiting in Mönchengladbach op de uurlijkse trein naar Köln maar vijf minuten is, bouw ik alvast een uur marge in waardoor ik mezelf de opdracht geef om te vertrekken uit Venlo met RE13 om 21:05 in plaats van het theoretisch laatste moment om 22:05. Meer marge kan in Nederland ook ingebouwd worden: er rijdt een intercity vanuit Schiphol Airport naar Venlo en directe treinen zijn een luxe, maar de trein binnen de halfuurcadans die de kortste overstaptijd heeft, kan met aankomsttijd xx:58 tegenover de vertrektijd van RE13 7 minuten later ook de langste overstaptijd hebben als de trein met vijf minuten vertraagd is of meer. Ik neem me voor een trein van een half uur eerder te nemen naar Venlo, zo kan ik tijdens het wachten ook nog wat gaan eten. Ik was echter wel vlot klaar met inpakken en om enige rampen voor te zijn besloot ik maar het rustig aan te doen en een uur eerder uit Zandvoort te vertekken om 15:04. Mij is al voor vertrek opgevallen tijdens een haastige blik dat er wat loos is op het Duitse spoor. Voor de lijn RE13 tussen Venlo en Düsseldorf (normaal rijdt deze door naar Hamm (Westf)) staat een melding aangegeven die stelt dat ik niet naar Mönchenladbach kan zonder overstap in Viersen op het Schienenersatzverkehr (SEV), een vervangende bus dus, in verband met werkzaamheden. Vanaf Mönchengladbach rijdt er een trein naar Köln, maar een alternatief daarvoor (op veilig) is om in Neuss over te stappen, zonder dat ik maar moet zien of er iets naar Köln toe rijdt. Bahn.de zegt dat er niets aan het handje is op het traject Venlo-Düsseldorf en het zegt niets over Schienenersatzverkehr (SEV) vanuit Mönchengladbach, maar de site van de NS en van de lokale vervoerder, Eurobahn (Keolis) noemen het wel, dus moet ik er wel rekening mee houden.

Het plan dus: om 15:04 de sprinter vanuit Zandvoort naar Amsterdam Centraal, overstappen in Amsterdam Sloterdijk op de sprinter van 15:38 naar Hoofddorp, om in Schiphol Airport de gekoppelde intercity naar Venlo/Heerlen van 16:18 te nemen. In Sloterdijk nam ik een sprinter later naar Schiphol Airport dan die van 15:38, namelijk die van 15:48 (naar Den Haag), omdat ik eerst nog wat thee besloot te halen om warmte te tanken. Dat stond de vertrektijd van de intercity naar Venlo toe, omdat die precies op het tijdstip vertrekt wanneer de sprinter van 15:38 aankomt in Schiphol Airport, namelijk om 15:48. Ik zou net aan iets vroeger in Schiphol aan kunnen komen met de sprinter vanuit Hoorn naar Leiden Centraal van 15:34, die vanaf spoor 10 op de Hemboog vertrekt, maar dan mag de sprinter uit Zandvoort geen vertraging hebben en zou ik alleen maar haast hebben om vanaf de zone met de hoofdsporen helemaal naar die Hemboog te gaan lopen. De stappen tot aan Schiphol Airport gingen goed; niks aan de hand en niet zo veel dat indiceert dat er intussen een chaos is ontstaan die mijn hele reis zou gaan beïnvloeden. Er wordt omgeroepen op Sloterdijk dat er minder sprinters rijden tussen Amsterdam Centraal en Breukelen, maar dat zou mij een zorg zijn.

In de sprinter naar Den Haag via Schiphol zat links van mij een vrouw wat te breien: duchtige handenarbeid, terwijl tegenover me een jongedame ook duchtige handenarbeid aan het verrichten is op een andere manier, als ze probeert haar oortjes uit de knoop te krijgen. Allemaal draden, allemaal vergt het een hoop inzicht en hand-en-oog-coördinatie, maar frustratie levert enkel de laatste.

Op Schiphol is het lekker druk, wat ook wel past tijdens een hyperspits, en plots zie ik na een tijdje rond 16:05 wanneer de intercity naar Venlo/Heerlen wordt aangekondigd op de vertrekstaten dat deze opgeheven is. Dat zou erg jammer zijn, dus ik controleer op ns.nl wat daar de oorzaak van zou zijn, en ik zie dat er een stroomstoring is rond 's-Hertogenbosch die het hele verkeer tussen Utrecht en 's-Hertogenboch heeft platgelegd "tot 18 uur".

Feest, de directe trein kan ik dus vergeten, maar dan bedenk ik me: ik kan rijden via Rotterdam en Breda, dan heb ik tussen Den Haag en Eindhoven ook een directe trein en dan rijd ik mooi om de ellende heen, dus ik bedenk me geen moment om 16:09 als ik zie dat om 16:12 de intercity naar Dordrecht vertrekken gaat.

Voor mij is de intercity Lelystad Centrum - Dordrecht een nutteloze trein, omdat in mijn 'dagelijkse' situatie de trein op ongunstige tijden vertrekt en omdat de route voor mij ook zinloos is, maar nu lijkt deze trein opeens nut te hebben. Eenmaal in de trein bereken ik hoe lang ik over die reis ga doen op ns.nl, maar verdomme, ik krijg helemaal geen intercity die rijdt tussen Den Haag Hollands Spoor en Eindhoven als resultaat van mijn zoekopdracht en in plaats daarvan word ik continu via Utrecht verwezen. Pas wanneer ik expliciet Breda als tussenstation neem, zie ik waarom: er zijn werkzaamheden tussen Tilburg en Eindhoven.

Ik heb in dit geval geen idee of deze bussen een aansluiting bieden met een trein naar Venlo. Met een nog langere reistijd in het vooruitzicht als gevolg van deze omweg (en aankomsttijd die pas rond acht uur zou zijn) besluit ik om dat plan uit mijn hoofd te zetten en weer terug te keren naar Schiphol. De intercity naar Dordrecht wordt weer nutteloos, maar om terug te keren naar Schiphol vanuit Leiden Centraal is de eerste trein die ik krijg de intercity uit Dordrecht naar Lelystad Centrum, dus tja, die trein heeft een soort karma over zichzelf uitgeroepen of zo om mij er toch een nut aan te geven. Ik haal plan C uit de kast (geen plan V helaas): na aankomst in Schiphol heb ik ruim de tijd voor de overstap naar de intercity naar Nijmegen (die begint in Schiphol) en ik kan helemaal doorrijden naar Nijmegen om daar de Maaslijn te gebruiken naar Venlo, maar ook tussen Nijmegen en Boxmeer zijn werkzaamheden aan de gang...

Het is een combinatie van herfstvakantie in het zuiden zeker? Plan D: de Braboliners, maar tussen Utrecht en 's-Hertogenbosch geeft 9292 met als filter uitsluitend bussen op de een of andere manier geen resultaten weer, dus zit er niks anders op dan om de hel in Utrecht te trotseren.

"Welkom in de trein van 1700 (zeventienhonderd) uur naar Nijmegen" roept de conducter om. Als dit kreng echt zeventienhonerd uur erover doet om in het verre Nijmegen te komen, verbieden de goden mij toch echt om ergens nabij Duitsland te geraken, maar ja, we vertrekken wel stipt om 17:00 vauit schiphol en zo kan ik hoop kweken om stipt aan te komen in Utrecht, 34 minuten na vertrek, in relative rust.

Op het moment dat de intercity in Utrecht Centraal aankomt, wordt omgeroepen dat de intercity naar Maastricht (via 's-Hertogenbosch) wordt aangekondigd, maar de conducteur kan geen zekerheid geven of deze überhaupt wel rijdt, dus adviseert hij zijn reizigers om gezellig bij hem te blijven tot aan Nijmegen, om daar nota bene de intercity naar Roosendaal te nemen tot aan 's-Hertogenbosch, met een extra reistijd van een heel uur. Er staat heel veel volk op het perron waar de trein naar Maastricht staat aangekondigd en plots wordt in het station omgeroepen dat de beperkingen tussen Zaltbommel en 's-Hertogenbosch voorbij zijn met daarbij geassocieerde afnemende vertragingen, maar desondanks wordt erbij verteld dat er stopbussen rijden tussen Zaltbommel en 's-Hertogenbosch en snelbussen tussen Geldermalsen en 's-Hertogenbosch. Ik denk dat de intercity naar Maastricht ingekort wordt tot Zaltbommel, vanwaar we met z'n allen vrolijk een bomvolle bus in kunnen, maar dat blijkt verkeerd ingeschat met een intercity die aan het desbetreffende perron komt aanrijden met Maastricht als aangeduide eindbestemming.

Het is heel erg druk, maar nog net geen 10/10 op de schaal van haringtonnen of sardinenblikjes: ik zeg wel 9/10. Op de display van de Virmm (de gemoderniseerde, gemoderniseerde dubbeldekker dus) die op het balkon staat (die nieuw is in die trein, glorie aan die toevoeging ervan op die plek) komt de melding voorbij van de werkzaamheden tussen Venlo en Düsseldorf, met het bijschrift dat de trein niet stopt in Mönchengladbach: dat wist ik al, maar wat ik niet wist, is dat deze ook niet stopt in Neuss en dat is nu precies het station waar ik een plan B voor had, omdat vanaf daar óók een regionale trein naar Köln rijdt. Dat plan B qua overstappen in Duitsland kan zodoende ook al de prullenbak in - Murphy heeft het wel heel erg op mij gemunt geloof ik, dus hoop ik maar dat ik de bus naar Mönchengladbach vanuit Viersen (op tijd) nemen kan, en dat er iets rijdt naar Köln of desnoods Aachen, om daar maar nog een keertje extra over te stappen. In het allerergste geval zou ik door kunnen rijden naar Maastricht, daar overstappen op bus 350 van Arriva naar Aachen en daar mijn zegeningen maar tellen voor de RE1 naar Köln, maar met de herfstvakantie in het zuiden kan ik al niet zeker zijn of er tussen Aachen en Köln er ook al geen een of andere werkzaamheden zijn, dus blijf ik gewoon vrolijk Venlo aanhouden (zoals mijn kaartje dat zegt). Wel kom ik nog iets belangrijks tegen in het nieuws dat de trein ook Neuss niet aan zou doen omwille van de werkzaamheden: de werkzaamheden zouden afgelopen zijn om 19:00 en tegen die tijd ben ik zeker nog niet in Venlo, dus ik krijg zowaar de hoop dat ik dat mijn reguliere plan met gewone stop en gewone overstap in Mönchengladbach gewoon aanwenden kan, net zoals dat de stroomstoring in 's-Hertogenbosch (of sein- en wisselstoring volgens de conducteur in de intercity naar Maastricht omriep) volgens de stationsomroepen voorbij zou zijn rond 18:00. Nu wel de vraag: rijdt de trein naar Venlo wel al? Ik zie dat de intercity vanuit Schiphol Airport en Utrecht nog steeds opgeheven is, maar of deze dan wel nog steeds rijdt vanuit Eindhoven moet ik nog zien. Als dat niet het geval is, kan ik doorrijden naar Roermond, maar met een vertrek met +4 in Utrecht Centraal en +3 in 's-Hertogenbosch, en het grote aantal mensen aan boord dat de trein in en uit moet, ben ik bang dat de 5 minuten overstaptijd in Roermond net iets te weinig zou kunnen zijn. Ik besluit op Eindhoven de situatie eens te evalueren, om daar direct te overwegen of ik moet blijven zitten (kuch, staan bedoel ik). Via internet kan ik de situatie niet alvast zien omdat door de drukte de wifi in de trein nogal overbelast is.

In Eindhoven vindt een stormloop plaats aan mensen naar de (rol)trappen aan het begin van het perron om de sprinter naar Deurne te halen van 18:33. Aankomst in Eindhoven is 18:28, met +1, dus de aansluiting in Roermond zou alvast niet zo'n zorg meer zijn, maar mijn conclusie is dat de intercity naar Venlo wel degelijk rijdt, alhoewel ik dat niet herleiden kan van de CTA's, want ik zie alleen "Heerlen" staan aan de A-zijde. Pas wanneer ik de B-zijde zie, zie ik ook Venlo staan. Ik heb nog wel even voor de overstap, met 21 minuten. De trein wordt hier normaliter gesplitst, maar er komt een enkele vierledige Virm aangerold zonder treindeel naar Heerlen. Het blijkt dat deze trein nog steeds opgeheven is tussen Schiphol en Eindhoven.

Om nog wat dingen op te zoeken herinner ik me weer: het stationsnetwerk van KPN werkt voor geen meter op Eindhoven, net als de vorige keren dat ik er was, maar gelukkig bestaan de sprinters naar Weert uit nieuwe Flirts die wifi hebben, dus kan ik daar kortstondig toch nog even wat opzoeken. Wat je allemaal voor kapriolen uit moet halen als je geen datapakket hebt. De vierledige Virm komt niet overeen met de verwachte zesledige Virm zoals aangegeven op https://www.rijdendetreinen.nl/vertrektijden (met dezelfde databron die gebruikt wordt in de NS-app), maar ja, een capaciteitsgebrek is het hoe dan ook toch niet.

Venlo in de avond

Mijn oorspronkelijke vertrek naar Duitsland in Venlo onder de normale marges (zonder dat aanvullende uur om 15:04 in plaats van 16:04) is 20:05, en die tijd blijkt de tijd te zijn die bij mij van toepassing is, dus in wezen ben ik nog steeds comfortabel op tijd ondanks een opgelopen cumulatieve vertraging van 1:30 uur. Pas wanneer de intercity naar Venlo rolt lijkt alles goed te vallen: met de werkzaamheden in Duitsland die afgelopen zouden zijn na 19:00 en met de beide krappe aansluitingen in Venlo en Mönchengladbach in de marge, kan ik rustig ademhalen en bijtijds (geen garantie voor 'op tijd' qua betreffende trein naar Köln) in Köln aankomen. Ik weet nog op het moment dat ik mijn kaartjes kocht voor de rit van deze dag naar Straatsburg, dat de trein Venlo-Hagen (Westf) precies niet reed en ik voelde al een vrees ophopen met een hoog risico op uitvallen van een rit. Het vindt af en toe plaats, zelfs ook eenmaal met het argument omdat er geen treindienstleider beschikbaar was, wat te vergelijken is met een vliegveld zonder aanwezige ATC (verkeerstoren)... Vertragingen komen ook vaak voor lijkt me, met veel volk dat last minute aan komt rennen. Net nu wanneer ik denk dat alles zich gesetteld heeft, roept de semi-automatische omroeper op het station om dat RE13 (dat nummer heeft nu ook inderdaad een wat andere lading gekregen) nog steeds niet stopt in Mönchengladbach en Neuss en dat we allemaal maar vrolijk de bus in moeten, terwijl toch echt op de display en online stond aangegeven dat alles aan werkzaamheden om 19:00 afgelopen zou zijn. Ik vraag het aan het personeel van de Duitse trein, maar eerst weet het personeel in kwestie het niet en die gaan er vanuit dat de omroeper gelijk heeft, maar vlak voor vertrek wordt in de trein omgeroepen dat de trein ondanks de "Bahnhofansagen" dus toch stopt in Mönchengladbach en Neuss. Het is overigens allemaal jong volk met hun trouwe kameraad het bier, in een feeststemming. Het is Freitag Feierabend en ik mag het weten: ik reis de hele weg, om gezeur met drukte en lawaai te vermijden, in de eerste klas, behalve het stukje Venlo - Kaldenkirchen, omdat ik mijn route vanaf Kaldenkirchen liet beginnen omwille van kostenbesparende maatregelen, en omdat ik het losse ticket Venlo - Kaldenkirchen gekoppeld heb met mijn Studentenreisproduct, dat wil zeggen: dat ik 100% korting vraag op het Nederlandse traject, en dat vereist de tweede klasse, maar toch direct na vertrek word ik gecontroleerd en geeft de conducteur me zijn zegen en permissie om met dat tweedeklasvervoersbewijs in de eerste klas te mogen zitten. Het zijn van die mooie dingen die je krijgt als je die mensen aanroept met een "schönen guten Abend", denk ik maar.

Venlo-Mönchengladbach

Erg rustgevend, die rit in die eerste klasse, alhoewel de stoelen toch echt identiek zijn, op een ander kleurtje en een armleuning na. Er is ook een stopcontact aanwezig. Bij het benaderen van Mönchengladbach gaat de automatische stem er al vanuit dat we aankomen op spoor 7 en derhalve aan de rechterkant moeten uitstappen, maar het aankomstspoor is 6 geworden, dus tijdens de automatische omroep wordt deze stem nog voordat deze in "Ausstieg in fahrtrichtung rechts" het woordje rechts volledig heeft kunnen uitspreken, al overruled door een luide meer menselijke "Links!".

Die eersteklasseluxe zet zich niet echt voort overigens, op RE8 naar Köln, omdat dat uitgevoerd wordt door een 'S-Bahn'-stel, dus een erg simpel metro-achtig gedrocht waar onze SLT's op gebaseerd zijn, maar desondanks heeft het beestje toch een eersteklassesegment waar ik eenzaam en alleen mijn tijd met een boek doorbreng, bewaakt door een trio aan Bahnsicherheits-personeel. Tenminste, zij moesten zo nodig voor mijn door glas gescheiden segment staan alsof niemand er door mag. Toch nog iets bijzonders aan dat eersteklassehokje.

Ach ja, zo kun je wel over alles zorgen maken tijdens zo'n reis, maar beter te vroeg dan net te laat omdat je klakkeloos de planner volgt die je vertelt dat je vanaf station A planmatig op tijd zou moeten aankomen op station B, onder voorbehoud dat er geen storingen of andere vertragingen worden opgelopen, uiteraard.

Köln

In Köln zie ik gelijk weer in wat voor een andere wereld het is in vergelijking met andere steden in Nederland. De mensen zijn schimmig, onvoorspelbaar, "anders". Een Vlaamse vriend noemt het 'Breughelliaans', alhoewel de mensen zichzelf alles behalve somber vinden: het ziert ze niet, zolang ze maar bier of een andere (sterke) alcoholische versnapering hebben die vaak vrij op de Duitse stations te verkrijgen is. Op zich zijn Duitsers in al hun onderlinge diversiteit heel anders dan Nederlanders en Fransen, maar wat op zich veel meer kenmerkend is, is dat de Duitser graag alles wat hem stiekem niet aanstaat negeert; hij kijkt graag weg, of keert eerder de wang toe. Wij Nederlanders hebben dat complex ook: neem het klassieke voorbeeld van de stiltecoupé waarbij één iemand luide muziek heeft of door de stilte heenleutert, terwijl de rest in de coupé in stilte zich ergert aan die onopgevoede, asociale randdebiel, zonder er iets van te zeggen, uit vrees voor escalatie en verergering. Fransen daarentegen klagen veelal luidop en proberen vooral met zichtbare suggesties zonder iets expliciet te doen kenbaar te maken dat ze geërgerd zijn. Het is misschien ergens wel een zeker idee van gewenning, waarbij de Duitser de strijd om het fatsoen te herstellen en ongewenst gedrag te bestrijden hebben opgegeven omdat het toch niet ophoudt. Zo gaat een samenleving helaas kapot en zo verandert een volk van een Leitkultur naar een Leidkultur om in de tussentijd uiteindelijk maar op termijn de immigranten de schuld geven, zonder dat zij zelf beseffen dat de verantwoordelijkheid bij het integratieproces toch echt bij henzelf heeft gelegen.

Het zijn twee lange uren in Köln in een lichte vrees om lastig gevallen te worden door eender wie dan ook, zij het door bedelaars of andere knaapjes die menen toeristen vrolijk lastig te kunnen vallen. Tijdens mijn wachttijd besef ik dat ik zelfs om 22:00 nog naar huis toe kan: er staat een ICE aangekondigd met bestemming Amsterdam Centraal, met een vertraging van +75 en later zelfs +90 minuten. Over het tolereren van misère gesproken: Hollanders zijn er in verschillende soorten: zij die bij iedere minuut vertraging al in de pavlovreactie schieten van 'kuttrein', 'altijd weer vertragingen' en 'ze kunnen ook nooit op tijd rijden', en degenen die in het alle oprechtheid een zorg zal zijn omdat ze nu eenmaal weten dat die vertragingen zullen blijven komen en dat klagen daarover toch weinig zin heeft. Het is vergelijkbaar met het gevoel van onverschilligheid bij Duitsers, maar als de vertraging oploopt tot meer dan een uur, zal zelfs de tolerante, onverschillige Hollander zijn tolerantie evenredig snel kwijtraken, samen met zijn geduld. In dat geval speelt het publiekelijk verborgen vooroordeel op van de "achterlijkheid" van "Duitsers" (eigenlijk de mensen in NRW, niet elke Duitser gedraagt zich hetzelfde immers) die in pauperkledij rondlopen met grote tassen, die tot aan hun ellebogen aan het graaien zijn in prullenbakken op de stations; immigranten die ongebreideld om geld vragen voor treinkaartjes en het tolereren van de grote hopen afval op de niet voor reizigers bestemde, kale eilandperronnetjes tussen de opgehoogde feitelijke reizigersperrons. Je zou dan haast beginnen te denken dat "wij Hollanders" een stuk ontwikkelder zijn en dan zou je je ook nog eens haast gaan afvragen wie hier nu de übermensch is, maar in deze samenloop van ergernissen komt het denigrerende karakter naar boven waarbij de niet meer zo tolerante Hollander zich publiekelijk grondig gaat beklagen over al het hierboven genoemde en dan wordt iedereen schaamteloos voor mongool uitgemaakt zoals de Hollander dat alleen kan.

Genoeg van het verborgen stigma: het is vanavond een echt vertragingsfeest waarbij alles in het honderd - of eerder in het negentig - loopt met een zootje +5'jes, her en der een +10, een enkele keer een +20 en enkele treinen die uitvallen en dat doet me hopen dat mijn IC 209 gewoon blijft rijden. Zover ik kan zien doet ze dat ook gewoon, zij het met +10: ik raak zodoende niet vóór twaalf uur 's nachts Köln uit.

Een eersteklascoupé met drie mensen die de stilte praktiseren: genoeg ruimte om het stopcontact te gebruiken tussen twee stoelen en die integraal leeg te zuigen. Mijn tablet is binnen de kortste keren alweer vol, maar de powerbank blijft urenlang doorknipperen.

Dag 1 - Straatsburg, Wissembourg

De korte nacht in een stoel in de eerste klas zorgt niet per sé voor een prettigere nacht, maar ja, wat verwacht je dan bij het onophoudelijke omroepen van stations onderweg en tweemaal een ticketcontrole, waarbij de laatste om 2 uur 's nachts was, vlak na vertrek uit Frankfurt (Main) Hbf. De aankomst in Offenburg, waar ik uit moest, om 4:45 geschiedde in stilte, alsof ik mijn belachelijk "vroege" aankomst met een EuroNight vanuit Praha Holešovice in Břeclav met een eveneens belachelijk "vroeg" vertrek naar Znojmo nog eens dunnetjes overdeed. Het station van Offenburg is bijna uitgestorven, en de straten zelf zijn ook. Er zijn wat bakkers die al flink in de weer zijn om het brood klaar te krijgen en zelfs een slager die het zijne aan het doen is, maar dat is het dan ook wel. Het is nog helemaal duister. Het is ook zaterdag, Feierabend is voorbij en iedereen die ervan geprofiteerd heeft tukt lekker verder, tenzij je nu nog naar huis moet.

De EuroNight naar Zürich is in Offenburg aangekondigd met +80 en dat is reden genoeg voor een koppel met een zootje koffers om maar met de taxi naar Zürich Airport te gaan: "met meer dan een uur vertraging halen we onze vlucht nooit. Het is altijd dezelfde 'Scheiß' met de Bahn." Ach ja, mijn eigen anderhalf uur vertraging ken ik het gevoel van machteloosheid wel.

SWEG, Bahnhof Offenburg
Een trein van de SWEG voor de internationale dienst naar Straatsburg

De RegioSprinter naar Strasbourg die ik nemen moet, blijft wel stipt, maar veel heb ik niet meegekregen van deze eerste rit van de dag naar de Franse stad: ik was eerder drukker bezig met het in slaap vallen of het mijzelf zien bevinden in een zombietoestand. Het is nog donker na aankomst in Strasbourg maar de omroepen gaan al vrolijk heen en weer. Het is even zoeken waar de kenmerkende glazen bol is voor het station, maar het vinden van de glazen bol is eenvoudiger dan het werkend krijgen van de wifi op het station. Mijn tablet blijft aanhoudend waarschuwen dat de verbinding niet versleuteld is, derhalve laadt de aanmeldingspagina niet en zit ik permanent zonder.

Dan maar kaartjes kopen voor de tram, en dat kan aan een automaat die geen touch screen heeft, maar wel een grote draaiknop die de iPod weer springlevend maakt. De automaten voor tickets voor lokale treinen (TER) werken precies hetzelfde: alles moet gedaan worden met de draaiknop, met een ferme druk op diezelfde knop om een keuze te bevestigen. Het wordt een retourtje: naar Droits de l'homme en nog een ritje terug. Tijdens het ritje gaat de schemering vlot. Vanaf het station is het eenmaal overstappen in République om zo in Droits de l'homme te komen. Droits de l'homme is de halte na Parlement Européen en "Droits" bedient het Europees hof van de rechten van de mens (vanwaar de naamgeving). Het ligt op wandelafstand van het Europees Parlement, gescheiden door een enkele brug. Het gebied is vreemd, met overal protestposters, pamfletten, propaganda en schilderingen en daarnaast ook nog eens overal tentjes, en daarmee bedoel ik geen eettentjes. Het zijn echte tenten waar mensen in slapen en ik heb geen idee of en waarom dat überhaupt toegestaan is. Het gebied oogt met dit alles anarchistisch en ik vraag me af of de rest van de stad ook zo is.

Place Benjamin Zix, Strasbourg

De eigenlijke binnenstad, die bij mijn wandelroute begint bij de halte waar ik overstapte (République), met een paleis dat eerst diende als keizerlijk paleis en een universitaire bibliotheek. Het oogt rijk en prestigieus en het belooft meer van zulks goeds gedurende de rest van de wandeling. Van de 'klassieke' Franse architectuur zoals Napoleon ze had kunnen dromen komt er een overgang naar meer Germaanse Fachwerk, die ik erg goed kan smaken. Het Fachwerkdeel is voornamelijk gebouwd ten zuiden van de Rue de la Haute-Montée, tot aan de sluizen van Petite France. De Germaanse architectuur doet me denken alsof ik in Duitsland of Zwitserland ben, maar het grappige van Straatsburg is toch dat je met het grote aantal boulangeries en patisseries (eentje moet je toch echt bezocht hebben als je er dan toch bent - anders kan je jezelf niet echt Frans wanen) en de vrouwen die rondlopen in de meest uiteenlopende en exotische mode die je moeilijk kan ontgaan toch het gevoel hebt dat je nog steeds in Frankrijk bent. Het maakt de Fransen (of specifiek de mensen uit Straatsburg?) een aparter volk dan andere: de mensen lijken veel modebewuster hier, waarbij zij veel meer aandacht besteden aan hun visage, in tegenstelling tot Duitsland, waarbij het slobberige imago maar niet uitsterven kan. Over die boulangeries gesproken: bij wijze van ontbijt haal ik er een pain au chocolat en ja, zoals ik beschreven heb: ik voel me gelijk een stuk Franser. De mensen die hun ontbijt, lunch of wat dan ook halen bij die winkels zullen ongetwijfeld van het type mensen zijn die graag naar het France equivalent van Heel Holland Bakt kijken, genaamd "Qui Sera le Prochain Grand Pâtissier" dat onlangs ook op de Franse TV te zien was.

Gare de Strasbourg
Gare de Strasbourg
DB 643 514 & SNCF 83563 + 76572 Gare de Wissembourg
Een divers triootje in Wissembourg

Na al dat moois is het tijd om met de trein naar Wissembourg te gaan. In Frankrijk zal je zelden buiten grote steden een gecadanceerde dienstregeling aantreffen: zo ook rondom Straatsburg niet. Doordeweeks rijden twaalf directe treinen naar Wissembourg van 06:19 tot 19:21. Tijdens de avondspits is er een halfuurdienst, terwijl op andere momenten er een gat van twee uur, anderhalf uur of een moeilijk uur is, met wat minuten speling om het iets meer dan een uur te maken. Op zaterdag (de dag waarop ik reed) zijn er zeven treinen van 09:21 tot 19:21, waarbij er een gat is van drie uur tussen de eerste en de tweede trein van de dag, gevolgd door een tweeuursdienst, waarna de volgende merkwaardige frequentie intreedt: 16:51, 17:21, 18:51, 19:21. Na een half uur, komt dus anderhalf uur niks, waarna weer een half uur later de laatste trein vertrekt. Wie komt toch op zulke dienstregelingen? Op de zondagen is het meer van hetzelfde, alhoewel dat tijdens de vakantieperiode een ander verhaal is. Hoe het ook zij: er is een combinatie van nog meer moeilijk frequente treinen met onder meer bestemmingen als Basel, en alles blijft wonderwel stipt. Het kaartje aan de draaiknopautomaat is een klein kaartje, terwijl in Valenciennes het kaartje met bestemming Jeumont toch echt van het klassieke gigantische formaat was. Ik kan met het kleine kaartje ook niet zo makkelijk uitvinden hoe ik het ontwaarden (composter) moet aan de gele kastjes, maar navraag leert me dat ik het kaartje links van de gleuf erin moet doen. Zo kan ik in de X 76500 stappen voor een rustig ritje en het in ontvangst nemen van de “nous vous souhaitons un agréable voyage”. De rust tijdens het ritje wordt bruut verstoord vanaf het moment dat we het slecht onderhouden enkelsporige lijntje na Haguenau oprijden. De trein is comfortabel, maar dit comfort verandert op deze manier in een grote trillende en schuddende bedoeling.

Het begint met spetteren in Wissembourg, als ik alvast na aankomst een kaartje wil kopen voor naar Karlsruhe, waar ik overnacht. Een meid voor mij heeft er zichtbaar alle moeite van de wereld mee, en het duurt maar. Als ik vraag wat er mis is, hoor ik dat er slecht nieuws is: er zijn geen treinen naar Karlsruhe. Ik weet niet of ik dat goed verstaan heb, maar later wordt dat nieuws dat er een trein uitgevallen is. Och, ik hoefde toch al niet de eerstvolgende trein te hebben, maar ja, de meid die mij Frans klonk, die enkel Duits tegen me sprak. Ze klonk vrij chaotisch, maar ja, gek genoeg ben ik daar bekend mee, dus wist ik wel dat ik dat alles niet heel ernstig hoef te nemen. Wat ik wel ernstig moet nemen is de tarifering: er zijn twee tarieven waarop een kaartje Wissembourg-Karlsruhe gekocht worden kan (aan de DB-automaat; niet aan die van de SNCF!): via DB-Tarif en via VRN-Tarif. Via DB-Tarif is een gewoon kaartje niet mogelijk, maar per VRN-Tarif weer wel, alhoewel ik daar de keuze voorgeschoteld krijg om via Bad Bergzabern of via Schaidt te reizen. Via Bad Bergzabern is onzin, of ik moet het leuk vinden om te hopen dat er een bus rijdt tussen Wissembourg en het kopstationnetje van Bad Bergzabern: iets wat je als ongeoefende OV-gebruiker mijns inziens nooit zou moeten overwegen, om ongemakken en stress te voorkomen voor latere aansluitingen en an sich het aankomen op de eindbestemming. Schaidt lijkt lastig te vinden op de enorme plattegrond aan routes die binnen het VRN vallen, maar het is zelfs zo simpel dat het enkele stationnetjes na Wissembourg is en zelfs de halte vóór Winden (Pfalz) - de halte waar ik moet overstappen om in Karlsruhe te komen. Ach ja.

De wandeling in Wissembourg kan dan na een kwartier gezooi en gezeur aan die automaat dan eindelijk beginnen. Het valt me direct op: er zijn veel toeristen! Ik had eerder precies gehoopt dat het een onontdekt pareltje zou zijn waarbij ik in alle rust daar rond zou lopen, maar niets is minder waar: omdat het net over de grens is bij Duitsland en omdat het door Duitse treinen en bussen aangedaan wordt binnen een Duits Tarifverbund, is het precies een magneet voor Duitse toeristen die Frankrijk willen ontdekken in de buurt. Het zijn gek genoeg niet alleen Duitsers - ook Aziaten zijn er te vinden. Het is alsof die Aziaten ook weg willen van al die andere toeristische Aziaten die al voor zoveel drukte zorgen. Eén grote ironische bedoeling. Je komt ze overal tegen, zo lijkt het - net als Nederlanders trouwens, die kom je ook overal tegen, dan wel in iets mindere mate. Tijdens mijn reis ben ik overigens geen enkele Nederlander tegengekomen.

Fbg de Bitche, Wissembourg

Wissembourg is, net als Strasbourg, een dorpje met veel Germaanse invloeden door de vele huizen in de fachwerkarchitectuur, en daarnaast is het een schattig, rustiek dorpje met her en der een leuk kanaaltje. Het is een vestingstad geweest, als onderdeel van een rits aan vestingen in heel Elzas, met nog zichtbare vestingwallen, stadsmuren en torens, alhoewel deze niet integraal intact meer zijn. Lopen bovenop de wallen blijft toch een mooie manier om over een stad heen te kijken.

Ik kom weer terug aan het station van Wissembourg met een marge van vijf minuten tot het vertrekmoment van de trein naar Neustadt an der Weinstraße. Ik ben blij dat ik al een kaartje heb, want het is nog vrij druk aan de automaat. Intussen is de regen heviger geworden, maar onderweg merk ik gelukkig niets an treinen die uitvallen of een algemeen gebrek aan treinen. Ik kom met een overstap in Winden (Pfalz) prima op tijd in Karlsruhe aan. Het is daar nu helemaal sterk aan het regenen geslagen. De verblijfplaats is vlakbij het station, dus echt lang lijden hoef ik nu ook weer niet om wat eten te halen.

Dag 2 - Baden-Baden, Karlsruhe, Esslingen (Neckar), Stuttgart, Mannheim

Karlsruhe Hbf
Karlsruhe Hbf

Het plan was om in Rheinland Pfalz een tochtje te doen, maar tijdens het kopen van een Rheinland Pfalz Ticket viel me een speciaal jongerentarief op waar ik zo gefixeerd op was, dat ik dat per se kopen zou, hoewel ik niet door had dat dit geen Rheinland Pfalz Ticket was, maar een Baden-Württemberg Ticket. Nu, Karlsruhe ligt in Baden Württemberg, maar het Rheinland Pfalz Ticket is ook geldig in Karlsruhe, vandaar dat beide regionale kaartjes te koop zijn aan de automaat aldaar, maar het zorgt er ook gelijk voor dat ik mijn hele plan wijzigen moet: ik besluit om maar wat plaatsen te bezoeken die ik in voorgaande reizen met Interrail niet aangedaan heb en die plaatsen werden uiteindelijk binnen het tijdsbestek van een dag Baden-Baden, Karlsruhe (ik had de dag ervoor regen, dan ga ik niet spontaan eens een stadswandeling doen, tezamen met het feit dat het donker werd), Esslingen am Neckar en Stuttgart.

Stiftskirche, Panorama Baden-Baden
Baden-Baden

Baden-Baden heeft een treinstation, maar er is een busritje nodig van ongeveer een kwartier om in het eigenlijke stadscentrum te komen. Het stadscentrum doet me wat denken aan Karlovy Vary, met het spa-achtige karakter, de heuvels en de afstand tussen treinstation en het centrum. Enig groot verschil: het is zondag en alles is dicht. De kerken joelen en jengelen om hun diensten aan te kondigen en zo kom je het echte Duitsland tegen. Voor stadswandelingen heb je echter geen open winkels nodig. Een voedselgelegenheid zou wel handig zijn natuurlijk om de wandeling plezierig te houden, maar verder ondervind ik geen echte hinder. Ook niet bij de bussen trouwens. Voor de trein moet ik wel een half uur wachten met een karige uurdienst, maar alles beter dan een onregelmatig gat van drie uur tussen ochtend en middag in Frankrijk. Baden-Baden ligt aan de lijn tussen Karlsruhe en Basel: de lijn die tot midden oktober helemaal plat lag tussen Rastatt en Baden-Baden omdat daartussen beide sporen verzakt waren door een ingestortte tunnel. Ik kan me inbeelden dat dat een maand lang voor ultieme chaos gezorgd moet hebben aan vervangende bussen en treinen die plots (her)ingedeeld moeten worden. De route tussen Karlsruhe en Baden-Baden is overigens niet echt boeiend - het is eerder doodsaai. Dan is een Rastatt-Freudenstadt met S8(1) een stuk interessanter om te doen, maar ja, dan moet je wel weer dat saaie stuk tussen Karlsruhe en Rastatt afleggen.

In Karlsruhe moet ik het systeem van de trams zien te begrijpen, maar veel ervan begrijpen doe ik niet - ik vind het een bijzonder complex uitziend geheel en na twee keer de verkeerde tram genomen te hebben kan ik dan eindelijk ontdekken waar ik eigenlijk naartoe ben gegaan: de eerste tram bracht me in de goede richting, naar Tivoli, maar dat is precies een paar haltes verderop eerder een soort eindpunt of "busstation", met als gevolg dat ik zodoende nog een tram nemen moet met de hoop dat deze wel verder naar het centrum rijdt. Na een kort wandelingetje in Karlsruhe is het tijd om naar Stuttgart te gaan, maar ik kom met een ultiem trage tram net te laat aan in Karlsruhe Hbf om de IRE naar Stuttgart te halen: de trein rijdt net voor mijn ogen weg. De trein is op zondag een tweeuursdienst, en geen enkele online reisplanner vertelt mij dat er een andere trein rijdt tussen die twee uren in. Dat zou enorm zuur zijn, maar wat ze wel suggereren is om vijf keer over te stappen op allerlei S-Bahntreintjes die eerder lijken op trams. Ik neem een eerste tram die als S4 aangekondigd staat, en zelfs als "Eilzug", maar na een storing op de tram zelf die vijf minuten lang op een kruispunt niet van zijn plek af komt meldt de machinist dat dit geen Eilzug is, hoewel de dienstregeling online als alle aankondigen beweren van wel. Maak mij een hoop wijs, maar ik ga daar de eerste overstap van de vijf niet mee redden. Ik stap uit bij het eerste de beste echte treinstation: Karlsruhe Horlach. Ik zie intussen dat mijn tablet voor de zoveelste keer spontaan is uitgevallen omwille van een softwarefout of batterijfalen, maar nu lijkt het veel ernstiger: de tablet start niet meer terug op na het aansluiten op de powerbank. De tablet blijft hangen in de fase waarin deze probeert op te starten, waarbij hij erachter komt dat hij te weinig stroom heeft om dat te doen, zichzelf weer uitschakelt, stroom ontvangt en zodoende weer probeert om opnieuw op te starten, om daarna weer erachter te komen dat hij te weinig stroom heeft etc. etc. etc. en dat is treurig. Ik trek de kabel eruit en laat de tablet maar 'doodbloeden'. Nadat de tablet is opgehouden in zijn treurige vicieuze cirkel te hebben gewaand, probeer ik de tablet nog eens op te laden zonder op te starten en na een tijdje start de tablet weer op. Als die tablet echt dood zou zijn, zou ik een probleem hebben, aangezien de incheckbevestiging voor de rit naar huis vanuit Mannheim naar Amsterdam per Flixbus op die tablet staat.

In de tijd waarop de tablet tussen dood en leven verkeerde heb ik verder geen reisinformatie op de digitale manier kunnen vinden, dus kijk ik maar eens naar de gele vertrekoverzichten en ik zie daar tot mijn verwondering dat er wel degelijk tussen de twee uur waarop een IRE rijdt nóg een RE rijdt naar Stuttgart (en dat ook nog eens zonder vermelding dat deze alleen Mo-Sa of Mo-Fr rijdt - dus deze rijdt wel degelijk ook op zondag), precies een uur later dan dat voorziene vertrekuur. Ik besluit terug te rijden naar Karlsruhe Hbf om daar in de trein te stappen om zeker te zijn van een plek. Veel vind ik niet van een vertrekspoor in de sous-voies, dus zal ik een heel eind naar de grote stationshal moeten lopen om op de grote displays te kunnen zien vanaf welk spoor deze RE vertrekt.

Na een lange tocht komt de trein aan in Stuttgart Hbf, dat nog steeds in verbouwing ligt. Het is overstaptijd op een andere IRE die op de lijnfilm Lindau Hbf heeft staan, alhoewel deze trein niet verder rijdt dan Enzisweiler (liefkozend Penisweiler genoemd) en deze trein heeft zowaar wifi aan boord! Hoe is het mogelijk bij het Nahverkehr?

Agnesbrücke, Esslingen am Neckar
Esslingen am Neckar

Esslingen am Neckar is een erg mooi stadje dat precies weergeeft hoe Baden-Württemberg en Beieren is en zou moeten zijn. In alle Bundesländer erboven wordt het al lastiger om zulke plaatsen te vinden met een karakter aan fachwerkhuizen, rijk gedecoreerde stadhuizen en her en der heuvels. Er zijn wel wat nadelen te bespeuren: het is weer gaan regenen (en flink ook) en bij aankomst aan het station rijdt een IRE naar Stuttgart ook hier weer net voor mijn neus weg. De eerstvolgende trein naar Stuttgart Hbf is een S1 die een half uur later vertrekt: ook die rijdt net voor mijn neus weg tegen de tijd dat ik erachter kom dat ik deze ook nog als alternatief heb kunnen nemen. Normal rijdt deze trein een flink stuk vaker, maar dat is doordeweeks. Dit is de ellende op zondag, dus wat verwacht je ook anders? Het is wel zo dat ik naar Stuttgart Feuersee moet, en dat wordt direct aangedaan door diezelfde S1 vanuit Esslingen, dus hopen op een plek na op te stappen in Stuttgart Hbf hoef ik ook niet, los van de vraag waar ik überhaupt die hele S-Bahn vinden ga in die bouwput. De stad is eigenlijk niet zoveel aan op de zondag, want tja, alles is dicht, het is niet zo druk, en het regent nog steeds flink.

Van Stuttgart naar Mannheim kan per Nahverkehr niet direct: het vereist een overstap in Karlsruhe, maar daar zal ik dus eerst moeten zien te komen. Er is een IRE voorzien die ik wél halen ga, maar zonder wifi. Een rustig ritje wordt het niet, met een Russisch wijf dat luid muziek opzet en alles en iedereen in het Duits en het Russisch uit aan het schelden is - de hele rit lang. Rusland is superieur, moedertje Rusland zal jullie allemaal op je knietjes brengen, jullie hebben allemaal nepbanen en 'Scheißarbeit' etc. etc. Voor sommigen wordt het teveel, maar ach, zo weet ik ook nog steeds dat ik af en toe nog wat Russisch verstaan kan.

In Karlsruhe zit er niet veel anders op dan per RB naar Mannheim te gaan. Het is gewoon een luidruchtig stoptreintje waarbij de trein nog meer herrie maakt dan de reizigers zelf, met nog mindere charmes dan een stoptrein. Leuk feit: de trein rijdt via het bekende Hockenheim. Aankomst in Mannheim: acht uur in de avond. Vertrek Flixbus: kwart over 1 in de nacht. Ik heb serieus wat tijd te doden. Het is donker, bijna alles is gesloten, geen idee wat er te zien en te doen is, geen idee waar trams naartoe rijden, maar ja, het is droog, en met zoveel tijd wil je alles gewoon lopend doen en de tijd nemen. De stad is een soort New York met allerlei Viertels in de vorm van vierkantjes met volgletters en -nummers. die allemaal geordend en gefabriceerd tegen elkaar aan geclusterd zijn. Bijna alles is dicht, maar ja, wat wil je dan, het is zondag. De winkels die nog open zijn zijn veelal uitgebaat door Turken, en eerlijk gezegd lijkt het noordelijke deel van het centrum een Turkse enclave met uitsluitend Turkse opschriften aan de gebouwen en evenzo bevolkingsdiversiteit aldaar die praktisch tegen de 0 aanschurkt omdat er enkel Turken rondlopen. Door het vele geloop en omdat ik alleen maar wandelen beu ben, met nog twee uur die ik moet zien te doden, ga ik maar op zoek naar een plek waar ik wat kan drinken, maar ja, er zijn eigenlijk alleen maar restaurants open. Toch spot ik een clubje die door Grieken worden uitgebaat (och, de Grieken en de Turken) en bestel er een vanillesmoothie. Bij koud weer helpt een koude smoothie met ijs altijd erg goed, zeker na een lange wandeling, gek genoeg. Ik ben uiteindelijk de enige die overblijft van het beperkte gezelschap dat die avond kwam opdagen. Onder het genot van een Griekse electro-muziekzender en wifi kan ik zo weer een uurtje ontspannen doorbrengen. Het drinken ging uiteraard heel traag, maar de verrassing kwam nog toen ik niet per kaart betalen kon: ik moest maar alle muntjes in mijn portemonnee bij elkaar rapen bij een gebrek aan biljetjes om toch tot het bedrag te komen. Zo geraakt men vlot blut. Ach ja, ik kon intussen wel weer gaan lopen naar het station, waar ik maar besloot om in de stationshal een boek te gaan lezen tot een kwartier voor de bus aan zou komen.

Mannheim Busbahnhof
Mannheim Busbahnhof

Ik kon nog een plekje vinden zonder iemand naast me in de bus gedurende de hele rit, maar ja, slapen in een stoel is in een bus niet veel anders dan in een trein, dus wakker worden met een droge bek is geen uitzondering wanneer we plots in Nederland staande worden gehouden door een auto met sirenes: het is de Marechaussee, op zoek naar illegalen. Die zaten gelukkig niet in deze bus, dus konden we na een tijdje weer door.

Bij aankomst in Utrecht passeren we de grote moskee en precies aan de ingang van die moskee zit een Kebab Factory. Och...

Uiteindelijk komen we in Sloterdijk met +25 aan omdat de Hollandse Ochtendspits genadeloos is, en dan zijn 10 minuten vertraging met de trein plots een ramp zeker?

zondag 19 november 2017

15 november 2017 - Venlo, Aachen

Vandaag geen wandeling: hooguit een reis heen en terug, puur voor het reizen zelf in diverse opzichten. Zowel Venlo als Aachen heb ik al eens eerder bezocht, gezien en geproefd, dus daar hoefde ik het alvast niet meer voor te doen, maar ik bezoek de plaatsen echter alleen nog om er over te stappen, verder Duitsland in, of om kaartjes te halen voor Duitsland zelf. Het punt is: ik heb eigenlijk niet echt een credit card nodig, zodoende heb ik er ook geen, maar de laatste tijd komt het eigenlijk toch vaker voor dat ik er een nodig heb. Een scenario waarbij ik er een nodig heb, is bij de Sparpreisen die DB vaak heeft. Nu is de tijd daar waarbij DB eens per jaar Sparpreisen tegen prijzen à 19,90 euro verkoopt en goedkoper dan dat kan je ze niet krijgen. Vorig jaar kwam ik er te laat achter, heb ik te lang getreuzeld en zodoende heb ik er niet van kunnen profiteren, maar nu zou het wel lukken. Enig probleem: geen credit card, dus geen andere betaalmogelijkheid online bij gebrek aan iDeal of zulks. Het had eigenlijk niet veel uitgemaakt, omdat deze Sparpreis Aktion toch niet om te ruilen of te annuleren is als deze eenmaal gekocht is. Dan blijft er voor mij, met een te lange aanvraagperiode voor zo'n credit card, weinig anders over dan zelf naar een Duitse kaartautomaat te gaan om daar diezelfde kaartjes te kopen.

Heenreis

Het spoor tussen Zandvoort en Haarlem gaat binnenkort op de schop, maar los van wat voorbereidende werken is er nog niets dat de treinen hier hindert. Ik ben een boek aan het lezen over de recente (politieke) geschiedenis van Spanje en pas bij aankomst in Amsterdam Centraal denk ik dat de trein vertraagd is omdat de aansluitende trein naar Maastricht net bij het uitstappen wegrijdt. Pas wanneer ik de vertrektijd van de volgende trein richting Eindhoven (waar ik overstap) zie, die 10 minuten later is, met eindbestemming Eindhoven, herinner ik mezelf eraan dat het vandaag woensdag is, en dat betekent testdag voor de 'tienminutentrein'. Het scheelt sterk voor de aansluitingstijd in Eindhoven die eens niet langer dan 15 minuten is, maar de bezettingsgraad is ook wat lager. Dat laatste komt omdat ik buiten de spits rijd, maar toch: het is prettig om in relatieve rust te toeren richting Brabant.

In Eindhoven is de nieuwe sprinter van CAF al te zien, alhoewel deze hier al behoorlijk smerig is geworden.

Naar Venlo is een rit zonder geschiedenis, maar eenmaal in Venlo begint de geschiedenis pas. Ik ben met de overtuiging dat aan de kaartautomaten van de DB het mogelijk is om te filteren op enkel Fernverkehr, en dat is nodig om de juiste prijzen te krijgen. Ik kom erachter dat dit echter niet het geval is, omdat het enkel mogelijk is om te filteren op "ohne ICE" (zonder ICE), "nur Nahverkehr" (uitsluitend regionale treinen) en een optie zonder bussen, metro's en trams, terwijl je online wel degelijk specifieke vervoersmiddelen kan uit- of aanzetten. Ik kan hierdoor niet de treinen nemen die ik voor ogen heb, zodoende besluit ik om maar naar een DB Reisezentrum te gaan, maar de dichtstbijzijnde waar ik gratis naartoe kan (met de OV-chipkaart) is in Aachen, dus zit er eigenlijk weinig anders om dan om dat maar te doen.

De reisweg naar Aachen die 9292 mij adviseert is een bijzonder complexe: van Venlo met de stoptrein van Arriva naar Roermond; daar overstappen naar NS op de intercity naar Maastricht om al uit te stappen in Sittard; in Sittard weer overstappen naar Arriva voor de stoptrein naar Kerkrade, om de trein in Heerlen te verlaten en vervolgens het op enkele bussen te zetten. Stel je eens voor dat je van Horst-Sevenum of zoiets naar Hoensbroek toe moet: dan moet je wel drie keer uit- en inchecken bij een andere vervoerder onderweg! Je moet maar net genoeg tijd hebben om de aansluitingen te halen, en überhaupt niet vergeten om uit- en in te checken bij de juiste vervoerder. Ach ja, ik kom er in ieder geval als geroutineerde OV-gebruiker wel doorheen, maar ik kan me voorstellen dat het eens fout zal gaan. Hoe dat ook zij: overstappen op bus 58 naar Gulpen, hoewel ik bij de halte Rijksweg/Provinciale weg in Wittem er al uit moet. Het is een curieuze overstap om enkele redenen: de overstap die 9292 geeft is 0 minuten. Werkelijk waar, 0 minuten. Raarder is dat de halte die ervoor ligt, Provincialeweg N281, eigenlijk gewoon op hetzelfde kruispunt ligt en de loopafstand nog geen 300 meter is. Om het nog een slagje bizarder te maken is dat bij aankomst bij Provincialeweg N281 in de verte bus 350 naar Aachen al stilstaat en al wegrijdt voordat wij überhaupt zelf stilstaan. Ik stap voor de zekerheid toch maar uit bij deze Provincialeweg N281, om van daaruit maar naar Rijksweg/Provinciale weg (ja, met een spatie) te lopen om de tijd te doden tussen de aankomst van de volgende bus die een kwartier later komt, maar ik zie dat achter bus 58 nog een bus staat: bus 21 naar... Aachen Klinikum. Dat betekent dus: een overstap bij Provincialeweg N281 en niet bij Rijksweg/Provinciale weg, en al helemaal niet op bus 350. Het enige probleem is wel dat bus 21 niet naar Aachen Hbf toe gaat. Bus 21 rijdt vlak achter bus 350 aan, en het wordt spannend of ik in de tussentijd niet kan overstappen op het moment dat wij bus 350 inhalen als deze stopt bij een halte en wij niet stoppen. Het tegenovergestelde gebeurt: wij stoppen zowat overal en bus 350 slechts enkele keren, maar ja, uiteindelijk komt bus 21 in Vaals wel gevaarlijk dichtbij en we staan tegelijk stil aan de halte Maastrichterlaan/Bosstraat - de halte nabij de grens en ik waag het er maar op: de overstap op lijn 350 en het lukt ook nog. Bewijs is geleverd: als je de route die 9292 je adviseert blindelings opvolgt ga je de mist in, maar als je de mensenmassa's maar volgt weet je vaak toch wel dat je goed zit.

In Aachen Hbf heeft het nog wat voeten in de aarde om uit te leggen dat ik specifieke Sparpreisen wil kopen, om dan ook nog eens uit te leggen dat het met de kaartautomaat niet lukt. Aan de balie lukt het gek genoeg ook niet om te filteren op specifiek vervoerstype, wat het geheel nog enger maakt eigenlijk. Toch lukt het, maar één ding klopt niet, zo ontdek ik later: de heenweg is op een verkeerde datum, maar het is een dag vóór de oorspronkelijke dag, dus het is nog te overzien met een extra verblijfnacht. Er is genoeg te zien.

Terugweg

Nadat de kaartjes binnen waren en als bonus ook nog eens een Bayern-ticket om die alvast binnen te hebben, werd het tijd om de 350 naar Maastricht te nemen. De rit verloopt rustig, met een functionerende internetverbinding voor de verandering. Sinds Arriva de dienst uitmaakt in Limburg is de busverbinding Maastricht-Aachen wel veranderd als je alleen het soort bussen bekijkt. Het is een apart soort bus dat met een lijnnummer dat van een 'gewone' 50 naar een wat 'expressy' 350 is gegaan, ook de indruk wil wekken dat je hier met een expressbus van doen hebt, met een kwartierdienst incluus. Hoe de bus er van buiten uitziet bevestigt dat, maar eenmaal binnen moet je er toch weer aan herinnerd worden dat het eigenlijk gewoon een normale bus is met een gewone stoelenopzet. Het is toch geen echte touringcar, alhoewel er wel Wifi is, USB-aansluitingen zijn en leeslampjes (en vooral die leeslampjes maken een touringcar een touringcar), maar de leeslampjes werken niet en vaak laat de Wifi het ook afweten. De stoelen zijn overigens ook niet verstelbaar. Het enige dat het touringcargevoel toch nog geeft is de bizarre blauwe verlichting in de bus die me doet denken aan de groene verlichting in de bussen van Flixbus.

Avondeten in Maastricht is zowat traditioneel friet (patat kennen ze niet geloof ik) en ik raak aan de praat met iemand die een tijd terug na een maand teruggekeerd is uit Colombia na een rondreis op de fiets, om weer in de bekende, nietszeggende dorpse wereld te komen in Limburg, waarvan geen enkele buitenstaander weet waar het zou liggen. Geen kidnaps whatsoever, enkel een tent in the middle of nowhere, bedekt in een flinke laag zweet en voor de rest enkel gastvrije mensen die het fantastisch vinden dat er iemand uit Europa langskomt. In Roermond werd de gesprekspartner vervangen voor een duo vrouwen die uit Roermond vandaan kwamen om daar eens het "graf met de handjes" te bekijken, waarbij het verhaal gaat dat in 1842 een jonkvrouw huwde met een generaal, waarbij de jonkvrouw katholiek en van adel was en de kolonel niet van adel en protestant. Het was verboden om katholieken en protestanten op dezelfde begraafplaats te begraven en toen beiden stierven werd er gekozen om een beeld te plaatsen van twee handen (van de man en de vrouw) die elkaar vasthouden, ouder de muur heen.

Op het moment dat dit verhaal verteld wordt is er omstreeks acht uur een doffe knal te horen in de trein en rondvliegend puin dat onder de trein door vliegt. De noodrem treedt in werking en na een paar seconden staan we stil. We zijn tegen iets aangereden, en het speculatiecircuit doet de ronde omtrent de vraag wat het toch zou kunnen zijn. Het is duister buiten en los van enkele lichtjes ver weg van huizen en een snelweg zien we helemaal niets. Na iets van een kwartier krijgen we te horen dat er een aanrijding is geweest met een persoon, wat volgens mij de best toepasbare allesomvattende verklaring is dat zonder moeite geselecteerd worden kan en in het systeem gezet worden kan, omdat bij iedere aanrijding met een voertuig er hoe dan ook een persoon bij betrokken is. Hoe het ook zij: we staan 1 uur en 10 minuten stil zonder dat we ergens heen kunnen en in die tussentijd doen we waar wij Nederlanders het beste in zijn: relativeren, grappen over de situatie maken en maar het beste van de situatie zelf maken. Een jolige sfeer heerste in de trein, alles behalve onrust. Bij de banken waar ik zat ging van alles rond: de vrouwen die naar het grafje gegaan waren hadden cakejes meegenomen die rondgingen, ik had nog een powerbank over waar zij hun telefoons aan konden opladen, terwijl iemand op een ander bankje nog een iPhone-kabeltje over had om dat te faciliteren. Het werd een soort gemeenschapszin waarbij nog net niet de foto's van de (klein)kinderen rondgingen. Na al die tijd werd er omgeroepen dat wij geëvavueerd zouden worden door een trein die naast ons komt, waar wij allemaal naartoe moeten middels een wandelbrug van deur tot deur. De Flirt in kwestie komt traag voorbij gereden en we zien de achterkant goed op het moment dat deze stilstaat. We zwaaien uit gelatenheid naar de machinist die gebaart dat we naar de trein toe mogen lopen, nog voordat iemand van de veiligheidsdienst ons komt ophalen.

Om half tien (na en anderhalf uur) rijden we richting Eindhoven. In theorie had ik nog een uur langer stil kunnen staan en alsnog thuis kunnen komen maar bepalend was dat ik desondanks vroeger thuis zou gaan komen. De overstap in Eindhoven ging redelijk, alhoewel het een stuk drukker werd dan normaal (zo zou ik verwachten rond dit tijdstip). Het werd ook behoorlijk druk aan perron 6 voor de trein naar Amsterdam, maar de lengte van het materieel stond het toe om iedereen zonder al te veel gedoe mee te nemen. De lange rit naar Amsterdam verliep probleemloos. Zo was dat ook het geval voor de sprinter naar Zandvoort.

vrijdag 29 september 2017

7 juli 2017 - Dinant, Givet, Yvoir

Al meer dan twee jaar heb ik een plan om Givet te bezoeken, maar omstandigheden aan prioriteiten, andere interesses, het weer en vertragingen hebben me verhinderd om het stadje in Frankrijk eerder te bezoeken. Nu is het eindelijk zover: één der grensoverschrijdende Waalse buslijnen maken het mogelijk om Givet te bezoeken als vervanging van de oude treindienst die ooit eens gereden heeft tussen Dinant en Givet. Het blijft een markant verschijnsel met een verdere treinaansluiting die op de dag van mijn bezoek compleet buiten gebruik is.

Foto's staan op Flickr, maar hier staan alvast een paar:
Givet en de Maas.
Mairie de Givet
Het emplacement met het station van Givet

De route

06:36 op tijd 2 Zandvoort aan Zee SP Amsterdam Centraal
06:46 op tijd 1 Haarlem NS (controle: 0)
06:50 op tijd 6 Haarlem IC Vlissingen
08:32 op tijd 4b Roosendaal NS (controle: 0)
08:48 op tijd 4a Roosendaal IC Brussel-Zuid
09:49 op tijd 3 Brussels-Airport Zaventem NS International (controle: 0)
10:17 op tijd 2 Brussels-Airport Zaventem IC Dinant
12:03 op tijd - Dinant NMBS (controle: 1)
lopen
13:07 op tijd BUS Dinant Gare 154a Givet
13:42 op tijd - Givet Eglise Notre-Dame TEC
lopen
15:12 op tijd BUS Givet Gare 154a Dinant
15:53 op tijd - Dinant Gare TEC
16:20 op tijd BUS Dinant Gare 433 Namur
16:34 op tijd - Yvoir Gare SNCB TEC
lopen
17:05 op tijd 1 Yvoir IC Brussels-Airport Zaventem
18:21 op tijd 4 Brussel-Luxemburg NMBS (controle: 1)
18:37 op tijd 1 Brussel-Luxemburg IC Brussel-Zuid
18:48 op tijd 8 Brussel-Noord NMBS (controle: 0)
18:55 op tijd 5 Brussel-Noord IC Amsterdam Centraal
20:11 op tijd 4a Roosendaal NS International (controle: 1)
20:31 op tijd 4a Roosendaal IC Amsterdam Centraal
22:09 op tijd 3 Haarlem NS (controle: 1)
22:15 op tijd 8 Haarlem SP Zandvoort aan Zee
22:25 op tijd 2 Zandvoort aan Zee NS (controle: 0)

Na een eerste mislukking waarbij de kaartenautomaat van de NMBS defect is geweest en een tweede mislukking waarbij de vertraging te groot is geworden om nog de aansluiting op de trein naar Dinant te kunnen halen, staat deze dag in het kader van de derde poging om in Givet te komen op de laatste voorziene mooie dag van deze zomer (dat is natuurlijk een grapje, maar het ziet er naar uit dat deze hele maand juli in het water gaat vallen). Het is me eerder gelukt om in Dinant te komen en dat geeft me hoop op succes voor vandaag, omdat vanaf daar de grensoverschrijdende bus vertrekt.

De dag begint gelijk met een storing, alsof het allemaal nog niet erger kan en de goden mij verbieden om naar Givet te gaan, maar het is geen storing in relatie tot de sporen, treinen, seininrichtingen of andere tedere infrastructuur zoals overwegen. Nee, het is een storing op de website van de NMBS zelf, die dienst weigert en me enkel een "Uw sessie kan niet meer opgslagen worden" probeert te verkopen. Ik moet mezelf nog vóór de reis begint herinneren aan de aanwezigheid van het fenomeen "vakantie", want tijdens de vakanties worden de dienstregelingen van trein en bus gewijzigd. Vooral bij de bussen vindt er een jaarlijkse kaalslag plaats die menig incidenteel reiziger altijd in acht moet nemen. Ik heb mijn reizen meestal ruim van tevoren al voorbereid, en omdat ik al twee keer eerder geprobeerd heb om in Givet te komen heb ik al langer dan twee jaar een plan voor een reis naar Givet klaarliggen die al eens gewijzigd is omdat de gehele dienstregeling van een bus plots veranderd werd. Dat plan is gemaakt in een periode waarbij het geen vakantie was, dus moet ik extra op mijn hoede zijn en het hele plan nog eens nalopen. De planner van de NMBS weigert alvast daaraan mee te werken, maar dan heb ik nog de site van de busvervoerder in kwestie (de TEC) zelf. Die beantwoordt mijn vrees: de bus vanuit Givet naar Dinant van 16:35 vertrekt ruim 23 minuten eerder, om 16:12, maar verder is alles hetzelfde gebleven. Ik wil niet via Dinant naar huis toe, maar ludiek via Couvin en dat zou ook zelfs kunnen met een bus van 17:04 naar Doische, per bus 422 met overstap in een gehucht genaamt Bois le Fir, maar een ritje via Heer, waar het toenmalig grensstation Heer-Agimont heeft gestaan, lijkt me interessanter.

Op station Roosendaal komt een Albaniër naar me toe die naar "Gent Zone" toe wil, tenminste, dat beweert zijn kaartje en anders zou hij dat kaartje niet gekocht hebben in 's-Hertogenbosch. Ik neem aan dat hij niet weet hoe hij daar moet geraken, dus ik vertel hem in het Engels dat hij de trein naar Brussel moet nemen en moet overstappen in Antwerpen, maar hij begrijpt er niets van en volgens mij weet hij ook niet wat hij met zichzelf aanmoet, en aangezien mijn beheersing van de taal der Shqip nogal ondermaats is, laat ik hem zelf maar zijn plan trekken na drie keer uitgelegd geprobeerd te hebben dat hij naar spoor 4 moet komen. De intercity naar Brussel komt stipt aan in Roosendaal, tot grote vreugde. De stiptheid blijft, alhoewel de trein een oponthoud heeft in de tunnel tussen Antwerpen-Centraal en Antwerpen-Berchem van enkele minuten. Desondanks komen we op tijd aan in Brussels Airport-Zaventem. Och, die Belgen en hun koppelstreepjes... de ene keer is het Mortsel-Oude God en dan weer Gent-Sint-Pieters.

De sfeer op Brussels Airport-Zaventem is een stuk minder gespannen als de laatste keer toen ik er was, want toen heerste er namelijk een sfeer van een terreuraanval die ieder moment zou kunnen plaatsvinden. Nu stond de uitgang van het station niet letterlijk en figuurlijk blauw van de soldaten en hogere politie-eenheden, maar slechts een groep mannen van Securail in rode bekleding. Het blijft toch ridicuul hoe je hier over moet stappen. De liften mogen niet gebruikt worden omdat de manier waarop het station ontworpen is zo is, dat je het station per lift verlaten kan zonder poortjes te hoeven passeren. Iedereen is zodoende veroordeeld tot de roltrappen en de gewone roltrappen, tenzij je flink fysiek gehandicapt bent, maar zelfs dan moet je aanbellen en uit gaan leggen waarom je de lift gebruiken wil. Als de lift dan naar beneden komt staat er een man in NMBS-kledij die nog eens komt vragen wat de reden is. In het geval van een zeer slanke dame met een kar vol koffers, die naar spoor 3 wil, wordt resoluut naar spoor 2 verwezen, waardoor ze de lift niet in mag.

Op dat moment wordt omgeroepen dat de trein naar Kortrijk niet begint bij de luchthaven, maar vanaf Brussel-Zuid - eigenlijk precies op het moment van vertrek van de trein naar Brussel-Zuid, maar voordat de viertalige omroepster in het Engels de reiziger heeft kunnen verwittigen, sluiten de deuren al. Ach, helaas. Het schijnt dat het hele verkeer naar Brussel krom ligt, omdat de trein erna onderwerp is van dezelfde mededeling. Twee mensen die de enkele Desiro met nummer 08055 naar Dinant in willen stappen, vragen of de trein naar Dinant naar Brussel-Zuid of Brussel-Noord gaat, maar het antwoord daarop is nee. Dat betekent eigenlijk botweg dat ze verdoemd zijn tot de trein van 10:26 naar De Panne (als die tenminste nog rijdt). Als er helemaal niks meer zou rijden, zouden de reizigers wel de trein naar Dinant kunnen nemen tot Brussel-Schuman, om daar over te stappen op eender welke trein naar Brussel-Noord en verder.

De enkele Desiro rijdt stipt en onderweg stappen nog bekenden in de trein, waarmee ik onderweg nog wat gebabbeld heb. Ditmaal ben ik wel op tijd opgestaan en heb ik een uur speling op de bus naar Givet. Zo kan ik nog kort wat rondkijken in Dinant voordat ik de bus induik. Eenmaal de trein uit om die korte verkenning te maken word ik direct getroffen door het warme weer - de airco is gevaarlijk, want ik krijg geen kans om me geleidelijk aan te passen. Degene die ik tegenkwam in de trein vroeg nog of ik wel heel zeker wist of de bus wel reed - in dit geval heb ik het nagekeken en het antwoord erop was ja: zo geschiedde. De lijn 154a is her en der omgeleid met wilde werkzaamheden aan de wegen, met her en der verspreide kortere vuurrode "TEC-halteroeispanen" en dit maakt het kiezen van de halte om uit te stappen wat riskant, want aan boord mag dan wel een tikkertape zijn om informatie te geven over halten die zijn komen te vervallen; de volgende halten toont deze niet. Het lijkt erop dat in enkele bussen van De Lijn intussen ook beeldschermen zijn geïnstalleerd om actuele reisinformatie door te geven, maar de software daarvoor is niet gereed en software die niet op tijd af komt is een kwaal die overal wel opduikt, maar waarom lukt het bij ons in Nederland en in de Desiro's van de NMBS dan wel om dit alles werkend te krijgen? Het getuigt van een primitiviteit die niet uitnodigt om als leek het OV te gebruiken, samen met palen zonder dienstregelingbordjes. Ik moet in België, als ik met de bus ga, altijd de laatste vier à vijf halten opschrijven, zodat ik kan aftellen en ik op tijd - letterlijk! - kan bellen... Dat moet ik eens proberen in de duisternis, dat zal geheid goed aflopen, als de chauffeur tenminste het niet nalaat om me te attenderen bij de aankomst van de halte die ik voorgesteld heb.

Bus 154a zet me af bij de halte Eglise Notre-Dame in Givet.
Het Fort Charlement, met op de voorgrond een bus van lijn 154a.

Givet is een rustig maar ordentelijk stadje, dat een stuk minder druk is dan Dinant, maar rustig is het inderdaad, want alles is dicht op de vrijdag. Waarom is me niet bekend, maar het zorgt er wel voor dat ik de karakteristieke "pierres bleues" niet proberen kan. Geen ellende toch, want het fotograferende element maakt een hoop goed. Het lijkt erop dat er ook structureel meer ruimte is dan in Dinant en dat is te merken, met ruime parkeerplaatsen, een centrum zonder een bom aan auto's die elkaar bijna lijken te torpederen en dunne straatjes waar in rust door gewandeld kan worden.

Gare de Givet
Oude beeldbuizen!!
De bus voor de weg terug

Het station van Givet is klein en pover, met een loket - dat wel - en zelfs nog ouderwetse beeldbuizen als vertrekstaten! De perrons zelf zijn integraal afgesloten omdat er geen treinen rijden in de zomervakantie en dat is raar. Ik vermoed grondige werkzaamheden, maar toch... er worden "autocars" ingezet om de dienst naar Charleville-Mézières te verzekeren. Ik neem een uur eerder dan voorzien (de tocht ging lekker vlot, en op het Fort de Charlemont van Givet mag je toch als gewone sterveling niet komen) de bus terug en nu besef ik wel dat de aansluiting naar Couvin een lastig verhaal wordt: als ik die bus - die enkel en alleen eens om zeven uur in de ochtend en om vijf uur in de middag rijdt - als aansluiting zou mogen beschouwen, zou ik de bus van een uur later moeten nemen om mijn Horizon-reisproduct mee te kunnen nemen op die aansluitende bus, en dan zijn er ook nog eens vervalen haltes in Heer, de plaats waar ik zou moeten overstappen. Ach, helemaal perfect kan de reis nu toch niet lopen, maar ja... Als alternatief neem ik de bus van 16:07 met het onooglijke lijnnummer 433 naar Namur, tot aan Yvoir, om daar dan maar het plaatsje te verkennen - en zo nog op dezelfde Horizon 'gratis' nog ergens extra heen te kunnen gaan. Het aantal reizigers valt tegen, maar de route is tot aan Yvoir een mooie heuvelachtige tocht met enkele flinke uizichten op de Maas.

Station Yvoir

Ik moet aan het einde van dit geïmproviseerde wandelingetje nog een flinke pas inzetten om de trein naar Brussel te kunnen halen, maar op de minuut haal ik deze, en zo kan ik nog in theorie de trein naar Amsterdam halen met aankomsttijd 20:11 in Roosendaal. Voor de Benelux reken ik eigenlijk alleen vanuit de aankomst in Roosendaal omdat het in mijn reis een centraal meetpunt is (niet 'meet' als in het Engelse 'meeten'). Ik besluit om niet door te rijden naar de luchthaven, maar ditmaal over te stappen op de trein naar Brussel-Noord en van daaruit de trein naar Amsterdam. Ik wil de overstap doen, omdat de overstaptijd in Brussel-Luxemburg er eentje is van 17 minuten: ogenschijnlijk genoeg om wat eten te halen, maar het gaat direct al fout bij de bestelling: als ik in Brussel ben heb ik de neiging om in het Nederlands te beginnen. Het is precies hetzelfde als in Luxemburg-stad, waar ik direct in het Duits begin te spreken, want als je daar eenmaal in het Frans begint, zal degene met wie je praat geen andere taal meer spreken. De jonge deerne aan de balie spreekt enkel Frans tegen me en nog op een onverstaanbaar brabbelniveau. Ik wind me hier dusdanig over op dat ik maar een welgemeend "Láát maar" uitkraam, een wegwerpgebaar maak en uiteindelijk zonder eten maar eens buiten ga kijken. Het stationsgebied is kaal, stil en verlaten en dit werkt niet veel beter op mijn humeur. Eenmaal in de trein naar Brussel-Noord kom ik dan wéér degene tegen met wie ik al aan het praten was geslagen onderweg naar Dinant! Och toeval.

De aansluiting in Brussel-Noord is een succes, maar de wandelgangen onder de sporen zelf zijn dat niet: wat een karige, belabberde boel zeg. Het zal wel aan mijn humeur gelegen hebben, maar het voelt niet prettig daar beneden. De IC naar Amsterdam komt op tijd en en er vindt controle plaats na het verlaten van Brussels-Airport Zaventem. Bij iedere reiziger vraagt de conducteur waar de reis naartoe gaat, waarna hij de aansluitende treinen in Roosendaal en Rotterdam uit de losse pols schudt - behalve bij mij, want bij mij vraagt hij helemaal niets. Ik zal wel eruit zien als een doorgewinterde reiziger zeker, met zijn legitieme reiscontructie? Hoe dan ook, kudo's voor de conducteur. Bij het omroepen maakt de man het wel erg bont:

Daaames en heren over enkele ogenblikken komen we aan in Mmmmechelen; mesdamesetmonsieursnousarrivonsdemalinesmeinedamenundherrwirkommenaninmechelladiesangentlemawearrivinmechelen.

Ik besluit mijn 20 minuten in Roosendaal te besteden aan het verkrijgen van een avondmaal, waarna een lange geschiedenisloze rit terug volgt.

6 september 2017 - Bomal, Durbuy, Barvaux, La Roche en Ardenne, Houffalize

Op deze vrije woensdag wil ik wel eens de uitdaging aan om weer een 'onbruikbare' route in België te bedwingen, door bussen te nemen met een evenzo onbruikbare dienstregeling. De vorige keer toen ik dat geprobeerd heb, is mijn doel geweest om in Doel te komen met buslijn 31 die normaal gesproken tussen Sint-Niklaas en Kieldrecht rijdt. Eén keer per dag wordt de lijn doorgetrokken naar Doel, en afwijkend op de woensdagen vertrekt deze omstreeks 1 uur in de middag vanuit Kieldrecht in plaats van de gebruikelijke 5 uur in de namiddag, en dat late tijdstip is voor mij ronduit nutteloos. Het is niet alleen de magerheid van die typische klassieke minimale schooldienst die een uitdaging vormt, want om überhaupt naar de halte toe te komen om op deze bus naar Doel op te stappen, ben ik aangewezen op de ook erg magere dienstregeling van bus 19 Breda-Hulst die Antwerpen doorkruist.

Eenmaal eerder liep deze reis al in de soep en tijdens de beide pogingen is de aansluiting die de intercity Amsterdam-Maastricht te 's-Hertogenbosch zou moeten bieden met de intercity naar Roosendaal in het honderd gelopen vanwege vertragingen onderweg naar 's-Hertogenbosch. Het is dat erna nog een sprinter rijdt naar Dordrecht die nog net aan een aansluiting mogelijk heeft gemaakt in Breda, maar anders zou dit een gebed zonder einde zijn geweest.

Er zijn vandaag echter geen reserves: alles moet goed gaan: roeien met de riemen die ik heb in den extreme. Vandaag ga ik naar Durbuy, een mooi klein stadje in de Famenne. Om daar per bus te komen en weer te vertrekken is al geen pretje, maar om in de volgende bestemmingen La Roche-en-Ardenne en Houffalize vanuit Durbuy te komen, is wel een behoorlijke hoop magie voor nodig. Hup-hup, barbatruc en er is een bus die toevallig net goed uitkomt zeg maar, en dat is hoe ik een route gefabriceerd heb die het mogelijk zou moeten maken om in één dag toch deze drie plaatsen te bezoeken, met als voorwaarde, zoals gezegd, dat er geen reserves zijn. Alles moet gesmeerd lopen en eenmaal in België kan ik bij de kleinste fout de hele route al in de prullenbak deponeren en dan ben ik in het ergste geval de pineut omdat er gewoonweg geen bussen of treinen meer zijn die me nog op tijd thuis kunnen helpen brengen.

Foto's komen op Flickr, maar in de tussentijd staan hier er een paar:

Chateau Bomal-sur-Ourthe
De grote rotswand nabij de Ourthe te Durbuy
Eglise Saint-Nicolas en het Château féodal de La Roche-en-Ardenne

Een aperitief: elke woensdag iedere 10 minuten een trein

De NS heeft aangekondigd dat iedere woensdag tot ingang van de nieuwe dienstregeling getest gaat worden met een hyperfrequente dienstregeling op de lijn Amsterdam-Eindhoven, waarbij op deze lijn iedere 10 minuten een 'intercity' gaat rijden om de drukte het hoofd te bieden. Om dat mogelijk te maken wordt wel de lengte van de treinen opgeofferd en wordt de huidige dienstregeling aangepast op enkele punten. Voor mijn 'stamlijn' Zandvoort-Amsterdam heeft dit als gevolg dat de treinen niet meer om :06/:36 vertrekken, maar twee minuten eerder, om :04/:34. Dan zou je denken: dit komt iedere aansluiting ten goede, zeker voor de aansluiting in Haarlem op de intercity naar Vlissingen van vier minuten (wat effectief ook het geval is: mensen hebben een minuut extra overstaptijd) en in Amsterdam op de intercity naar Almere, Amersfoort en Maastricht. Voor de reizigers naar Almere heeft dit inderdaad tot gevolg dat de onmogelijke overstap op de intercity naar Almere van 3 minuten, die nu 4 minuten is, wellicht haalbaar wordt, alhoewel men nog steeds een flinke vaart erachter moet zetten om van spoor 1 naar spoor 11a te 'sporen'. Voor de reizigers naar Maastricht gebeurt er echter iets anders. Weliswaar wordt tussen Amsterdam Centraal en Eindhoven de frequentie opgeschroefd door één extra trein tussen de bestaande treinen te voegen, maar dat betekent wel dat de vertrektijden van de reeds bestaande treinen moeten worden aangepast. Voor de intercity naar Nijmegen verandert er niets, maar de intercity naar Maastricht vertrekt vijf minuten eerder, waardoor de aansluiting tussen de sprinter uit Zandvoort die plots ontstond met de inwerkingtreding van de dienstregeling 2017 evensnel alweer foetsie ging, met tot gevolg dat iedereen vanuit Zandvoort per trein weer zoals vanouds een half uur mag gaan wachten op de eerstvolgende trein richting Maastricht.

Toentertijd, toen die trein toch al geen aansluiting had, had ik een trud om dat vroeg in de ochtend te omzeilen, namelijk door de eerste bus van de dag te nemen en zodoende via Heemstede-Aerdenhout en de intercity naar Amsterdam alsnog eerder aan te komen. Met ingang van de dienstregeling van 2017 hield ook dat feest op omdat het niet meer nodig was: de trein bood immers nu een aansluiting, maar de feitelijke aansluiting door een aanpassing in de vertrektijd van de bus zelf, maakte dat dat zelf op zich niet meer mogelijk werd. Op de één of andere manier is op de woensdag deze aansluiting toch weer theoretisch mogelijk geworden, wat zou maken dat ik toch een 'trein eerder' kan nemen naar Maastricht. Als de bus stipt rijdt, heb ik twee minuten om naar het perron te gaan en daar op de trein te stappen, waarna ik 10 minuten overstaptijd heb in Amsterdam Centraal. Het is erg krap, maar het zou wel mogelijk moeten zijn. Er hangt wel plots een risico aan: als ik uit zou stappen en ik mis de trein in Heemstede-Aerdenhout alsnog, dan ben ik gedoemd een half uur te wachten omdat er vroeg in de ochtend nog geen kwartierdienst is, en als deze volgende trein naar Amsterdam Centraal door welke oorzaak dan ook 10 minuten vertraging zou hebben, zou ik alsnog de 'gewone' aansluiting kwijtraken en zodoende de aansluiting op de intercity naar Hasselt (België) óók missen, met een heel uur vertraging en het einde van het reisplan in zijn geheel tot gevolg. Los van vroeger opstaan moet je er wat voor overhebben...

De risicovolle route

05:52 +5 BUS Zandvoort Busstation 80 Amsterdam Centrum/Elandsgracht
06:24 +2 - Station Halfweg-Zwanenburg Connexxion
06:39 op tijd 1 Halfweg-Zwanenburg SP Amsterdam Centraal
06:50 op tijd - Amsterdam Centraal NS
07:05 op tijd 4 Amsterdam Centraal IC Maastricht
09:34 op tijd 3 Maastricht NS
09:48 op tijd 5a Maastricht IC Hasselt
10:20 op tijd 5 Liège-Guillemins NMBS
11:14 +3 5 Liège-Guillemins L Marloie
11:59 +3 1 Bomal NMBS
lopen
12:26 +5 BUS Bomal Clairval 99 Ocquier
12:41 +3 - Durbuy Pont TEC
lopen
15:04 +4 1 Barvaux L Marloie
15:11 +3 1 2 Melreux-Hotton NMBS
12:26 +2 BUS Melreux Gare Quai 1 13 La Roche
15:39 op tijd - Arrêt Provisoire t.h.v. Av. de Hadja TEC
lopen
16:47 +5 BUS La Roche-en-Ardenne Quai de Gravier (Arrêt Provisoire) 15/2 Houffalize
17:28 op tijd - Houffalize Spar TEC
lopen
18:13 +4 BUS Houffalize Place Albert I 163c Gouvy
18:35 +2 - Gouvy Gare TEC
18:39 op tijd 2 Gouvy IC Liers
19:54 op tijd 5 Liège-Guillemins NMBS
20:40 op tijd 2 Liège-Guillemins IC Maastricht
21:13 op tijd 5a Maastricht NMBS
21:25 op tijd 3 Maastricht IC Amsterdam Centraal
23:51 op tijd 8a Amsterdam Centraal NS
23:56 -1 1 Amsterdam Centraal SP Zandvoort aan Zee
00:26 op tijd 2 Zandvoort aan Zee NS

Hoe de reis verliep

Iedere woensdag dus een toename van de overstaptijd van 30 minuten ten opzichte van de rest van de week, maar ik ben op de woensdag toegewezen om in bepaalde plaatsen in België te kunnen komen binnen één dag, maar ja, om per trein in Liège te komen heb ik bij de 'normale' vertrektijden al meer dan 40 minuten overstaptijd, dus ach, uiteindelijk zijn de gevolgen van de wijziging gewoonweg 0, tenzij de "Maastrichter" plots zin heeft in 10 minuten vertraging of zo. Ik moet vaak nog een los kaartje kopen voor net over de grens, of binnen België. Nu wil ik echter proberen of de aansluiting met de vroegste bus inderdaad mogelijk is maar Murphy is een ontieglijke klerelijer in de ochtend, want zelfs de eerste bus van de dag komt al aan bij het busstation met vijf minuten vertraging. Zelfs vóórdat ik een bus heb gezien, gaat de eerste aansluiting al de mist in. Hoe moet dat wel niet zijn voor de rest van de dag?

Ik kan uitstappen in Heemstede-Aerdenhout om dan maar een half uur te wachten op de volgende intercity naar Amsterdam in de kou, maar dat doe ik niet. Ik rij gewoon vrolijk door tot Halfweg-Zwanenburg, want bus 80 rijdt ook langs dat station. De buslijn loopt parallel met de spoorlijn tussen Haarlem Spaarnwoude en Halfweg-Zwanenburg en het rare fenomeen vindt plaats waarbij wij tegelijk aankomen met sprinter uit Zandvoort naar Amsterdam (uit Zandvoort oh ironie) in Haarlem Spaarnwoude én in Halfweg-Zwanenburg. Alsof deze bus even snel rijdt met die oude SGMm! De trein haal ik niet meer, dus zal ik een kwartier moeten doden op het station dat koud en kaal aanvoelt in het donker, in de regen.

Bij aankomst op Amsterdam Centraal zie ik pers op het perron van spoor 4. Het zijn journalisten van de NOS die waarschijnlijk reizigers interviewen willen die de nieuwe extra trein nemen willen die naar Eindhoven toe gaat. Mij interviewden ze nog niet, evenmin interviewden ze reizigers die de intercity naar Maastricht willen nemen. Ik was hoe dan ook nog steeds wat brak, dus echt zin in een babbeltje had ik sowieso niet echt. Ik wilde twee uur van de in totaal twee-en-een-halve uur durende rit gebruiken om nog wat bij te tukken.

Deze trein is een geval apart, waarbij de trein vrij rustig is tussen Amsterdam en Utrecht (wanneer iedereen wakker is, is dat wel anders), stampvol tussen Utrecht en 's-Hertogenbosch, goed gevuld tussen 's-Hertogenbosch en Eindhoven, redelijk leeg tussen Eindhoven en Sittard en weer iets gevulder tussen Sittard en Maastricht. Dat patroon herhaalt zich iedere keer wanneer ik die trein gebruik, en dan weet je wel welke gebieden veel reizigers behoeven en welke niet. De keuze tussen de 10-minutenverbinding tussen Amsterdam en Eindhoven is derhalve gerechtvaardigd, maar om nu één van die treinen door te laten trekken vanuit Eindhoven naar Enkhuizen is wat twijfelachtig met uitpuilende trein van en naar Haarlem. Haarlem is een moeilijk geval met een beperkte infrastructuur aan twee sporen, maar toch, het blijft een knelpunt, zelfs met een kwartierdienst aan intercity's én een kwartierdienst aan sprinters tussen Amsterdam en Haarlem. De opening van de Schiphollijn heeft die drukte niet echt verholpen.

De trein komt op tijd aan in Maastricht en ik zie direct dat het stationsplein één grote bouwput is. Een aantal jaren terug werd er geopperd dat er een tram zou komen en dan weer niet, maar ik ga er nu intussen van uit dat de respectievelijke lokale en nationale overheden het er niet mee eens zullen raken, m.a.w. die tram verwacht ik niet. Ik koop mijn kaartjes voor net over de grens en dan kan de rit in de Break naar Liège weer beginnen. Een vrouwelijke medereiziger heeft een verzameling aan Franse treinkaartjes en lijkt zelf ook niet echt een benul te hebben wat ze met het enorme aantal aan enorme tickets aanmoet. Ik zelf weet eigenlijk ook niet wat ik met de enorme overstaptijd aanmoet, maar ja, een beetje rondlopen en kijken of iedereen een beetje braaf is kan op zich niet kwaad.

De trein naar Marloie zit vol met Vlaamse jongeren die allemaal naar Barvaux toe gaan om daar te gaan kajakken. Ik had oorspronkelijk voorzien om ook in Barvaux uit te stappen en vanaf daar te gaan lopen naar Durbuy, en dan eenmaal als ik klaar ben Proxibus 11a te nemen terug naar Barvaux, maar ik krijg eigenlijk op de dag van de reis twijfels over. Enkele sites stellen dat deze bus is opgeheven, maar de TEC stelt dat de bus wel degelijk rijdt, maar zelfs dan weet ik niet of deze Proxibussen het equivalent zijn van de belbussen, en het telefoonnummer heb ik verder ook niet. Om het risico van het ruïneren van mijn plan voor de rest van de dag door het missen van de cruciale trein naar Melreux doordat ik mogelijk een bus niet in zou komen omdat de rit niet gereserveerd is zo klein mogelijk te houden, besluit ik om een halte eerder uit te stappen in Bomal.

Station Bomal

Vanaf de halte Clairval in Bomal rijdt een enkele bus van lijn 99 ook naar Durbuy, en wel een stuk eerder. Ik loop door Bomal heen naar het kasteel en wat verder weg van de aangegeven halte in de verwachting dat de bus enkele haltes 'terug' ook zou stoppen, maar de haltes die ik tegenkom hebben geen aanduiding van lijn 99 en dan weet ik dat ik per se naar de bushalte Clairval toe moet. Ik moet 750 meter in vijf minuten afleggen om te voorkomen dat ik deze bus missen ga omdat het de enige bus van de dag is, en omdat ik anders niet in Durbuy komen zal. Ik kom net op tijd aan, maar ik gebied wel te zeggen dat de bus met een lichte vertraging aankomt. De rit is druk met een leger aan kleine, drukke, wilde apen die allemaal naar huis toe willen. Ik ga dat voorlopig nog niet...

Durbuy is een mooi, oud dorp.. eh, stadje dat velerlei buitenlanders aantrekt om ieder mooi punt vast te leggen. Gelijk hebben ze, maar het is maar dat het zomerseizoen net afgelopen is. Ik kom erachter dat tijdens de zomerperiode van juli tot en met augustus er pendelbussen rijden tussen het station van Barvaux en het centrum van Durbuy, en dat is online, zover ik weet, nergens aangegeven geweest. Hoe dan ook: het OV in deze regio is voor toeristen zoals ik ronduit bagger, want de scholieren hebben hier absolute voorrang, of zal ik zeggen, het bestaansrecht van deze lijnen is integraal afhankelijk van scholieren, net als de bus van en naar Doel. Of de bus nu wel of niet rijdt, op de woensdag rijdt vijf voor twee in de middag al niets meer. Op andere dagen rijdt er slechts een rit rond half vijf.

Le Parc des Topiaires met het Château de Durbuy op de achtergrond
Oude binnenstad

Naar Barvaux lopen kan redelijk in een rechte lijn, maar een uitzichtpunt over Durbuy zal ik onderweg niet vinden. Wel krijg ik aan de top van de heuvel een overzicht over Barvaux met de spoorlijn zelf voorgeschoteld, waar net een trein over rijdt. Ergens vind ik dat mooi omdat ik de trein zo vastleggen kan, maar ergens is het ook wel jammer omdat ik weet dat ik hoe dan ook een half uur wachten moet. Ik besluit het rustiger aan te doen en ik zie naast een Proxibus van lijn 11a die voor mijn neus voorbijrijdt (de bevestiging dat deze bus nog steeds rijdt) ook een groep kajakkende kinderen aan de brug over de Ourthe die me doen denken aan de keer dat ik met school naar Barvaux toe ging om daar ook onder meer te gaan kajakken. Het deed iets nostalgisch met me, om zo die kinderen allemaal druk te zien doen aan de kade terwijl de docent wanhopig probeert ze aan het zwijgen te krijgen om ze de veiligheidsvoorschriften en verdere instructies te verkondigen.

Heuvellandschap
Klassiekje te Barvaux

Eenmaal op het station van Barvaux wordt het wachten op de trein naar Liers, want die moet op tijd zijn om mijn trein ook op tijd te laten zijn. Ik heb een overstap van vier minuten in Melreux-Hotton, de volgende halte praktisch, maar de treinen ervoor waren al licht vertraagd. De trein naar Liers is een klassiekje en deze komt op tijd aan, maar de tegentrein, een Desiro, komt met drie minuten vertraging aanrijden. Het nachtmerriescenario komt opdoemen: het wordt secondenwerk om bus 13 nog te halen. De trein komt nog steeds met drie minuten vertraging in Melreux-Hotton aan, maar niet aan het spoor dat het dichtst bij de straat ligt, want dat spoor is onderwerp van onzichtbare werkzaamheden, dus storm ik met een rotgang de voetgangerstunnel af, om dan aan het uiteinde van het stationsgebouw erachter te komen dat de weg is afgesloten met een rood net waar ik niet omheen kan, zonder het hele stationsgebouw om te moeten gaan rennen, dus beklim ik een hoopje aarde, om dat te gebruiken om over dat net te springen. Dat lukt wonderwel en het eindsprintje maakt dat ik op tijd bij de bus aankom. De motor stond nog uit, maar eenmaal ik binnen ben, ging de motor aan.

De onvoorziene, voorziene vervangende halte

De combinatie van lijn 13 en 15/2 van respectievelijk Melreux-Hotton naar La Roche-en-Ardenne en verder naar Houffalize is een lange, maar mooie tocht door de Famenne en de Ardennen, langs de loop van de Ourthe, van hoog naar laag en vice versa. Er is een overstap nodig in La Roche-en-Ardenne van ongeveer drie kwartier en die tijd kan ik goed gebruiken om door La Roche-en-Ardenne te lopen. In plaats van dat de bus bij de halte Quai de l'Ourthe stopt, stopt deze bovenaan een heuvel met uitzicht op de stad bij een "Arrêt Provisoire" (vervangingshalte) en ik heb eigenlijk geen idee gehad dat er werkzaamheden zijn (zal ik wel over het hoofd gezien hebben), maar ach, zo kan ik vanaf het punt waar een tank staat ook naar beneden toe lopen naar het centrum, met onderweg een mooi uitzicht op het centrum en het kasteel. De reden waarom de halte is uitgevallen zijn werkzaamheden aan de brug waar de bussen overheen zouden moeten, en een tijdelijk voetgangersbruggetje lost dat probleem natuurlijk niet op. Eigenlijk doen alle bussen het centrum nog steeds aan, maar dan wel bij de halte Quai du Gravier die aan de andere kant van het centrum te vinden is. Het is uitvinden waar de bus voorbij zal komen rijden en of de bus van lijn 15/2 er überhaupt wel stopt (en of ik niet toch bij die Arrêt Provisoire terecht moet) maar met een beetje rondvragen in mijn beste overlevingsfrans heb ik genoeg vertrouwen dat de bussen die halte wel degelijk aandoen en dat ik aan de andere kant van de zijde met de abri's goed sta: ik ben niet de enige die deze bus hebben moet. Intussen begint het tijdens de korte stadsontdekkingstocht het nog te regenen ook, maar ja, dat zal hopelijk nadat ik aangekomen ben in Houffalize, zeg maar na ongeveer drie kwartier wel voorbij zijn. Nou, het kwam naar beneden gestort, maar inderdaad bij aankomst in Houffalize werd het weer droog. Hoe bestaat het toch ook...

Houffalize van boven

Ik wilde eigenlijk bij de halte Barrière N30 uitstappen, maar ondanks dat ik het stopknopje indrukte, stopte de chauffeur er niet. In plaats daarvan reed hij door naar de halte erna met de naam Spar. Vanaf deze Barrière wilde ik de 'barrière' af naar beneden lopen om zo de blik over de stad vast te kunnen leggen, maar nu moet ik dus naar boven toe lopen en weer naar beneden. Dat maakt hongerig, maar vooral het idee dat ik nog een busritje te gaan heb en daarna een weg terug naar huis per trein van meer dan zes uur te gaan heb maakt dat ik me best dan maar bevoorraad. Ik loop een 'frietkot' binnen en vraag om een klein patatje. Een kleine portie was de bak niet echt, want het was een enorme hoop met druipende friet die nog aan het zweten was van de frituurolie. Knapperig was de friet wel. Om de overleving te verzekeren nam ik er nog een gehaktballetje bij.

De laatste bus van de dag is bus 163c naar Gouvy. Deze bus biedt ook hier weer vier minuten overstaptijd en dat begint wat traumatisch te worden omdat de bus ook hier met drie minuten vertraging aankomt. Als ik deze IC naar Liège mis, komt er dus gewoon twee uur helemaal geen trein naar Liège en dat lijkt me best ernstig. Als het er meer zouden zijn, had ik de bus kunnen laten schieten en bus 1011 van een uur later kunnen nemen in Houffalize en me nog eens blauw betalen ook omdat de bus rijdt onder het Horizon+-tarief. Ach, als de bussen van lijn 1011 en andere expressbussen ook nog eens wifi hadden zou ik het nog wel kunnen begrijpen, maar verder is het gewoon een dure bus. Nu heb ik dus de moed bij elkaar geraapt om in te stappen in bus 163c. De bus loopt twee minuten in en dus kan ik nog het station op rennen, naar de voetgangerstunnel en het perron op, om zo op tijd de intercity in te klimmen die er al klaar stond. Ik merk terwijl ik het station doorren dat het helemaal is gemoderniseerd, maar de dienstregeling is nog steeds hartstikke verouderd, net als de I10-rijtuigen, hoewel die wel erg comfortabel zijn.

Zo kom ik dus zonder kleerscheuren weer in veilig terrein na een overstap van weer meer dan een half uur, te weten in Maastricht. Ik krijg een gemoderniseerde VIRMm cadeau voor de twee en een half uur durende terugweg, om daarna in Amsterdam Centraal weer de oude SGMm te nemen. Die reizen terug naar huis gaan de ene keer sneller dan de andere zeg maar...