24 mei 2017 - Valenciennes, Le Quesnoy

Er zijn een aantal bestemmingen in Frankrijk, net over de grens met België, die mij interessant klinken: Bergues, Comines, Lille, Roubaix, Tourcoing, Maubeuge, Givet, Fumay, Haybes, Revin, Monthermé, Charleville-Mézières, Sedan, Montmédy en nog zo wat anderen, en vandaag besloot ik om Valenciennes, Le Quesnoy en Jeumont aan te doen. Een verre reis voor op een dag, maar de avontuurlijke (naïeve) geest kent op jonge leeftijd nog bijna geen grenzen. Een normaal mens zou op plaats van bestemming een hotel uitzoeken of zo, maar ja, een student moet het zien te rooien met datgene dat 'ie binnenkrijgt.

Alle foto's van deze reis zijn te vinden op Flickr.

Basilique Notre-Dame du Saint-Cordon, Valenciennes.

Franse straatjes in Valenciennes.

De vesting in Le Quesnoy.

Huizen die op de randen van de remparts zijn gebouwd.

De route

Deze reis vraagt om een eerste trein van de dag en een laatste trein van de dag om de dag helemaal vol te maken. Het eerste idee om Maubeuge, Le Quesnoy aan te doen ging niet op, omdat de dienstregeling waardeloos is. Na omtreeks 9 uur rijdt er helemaal niets van Maubeuge naar Le Quesnoy tot aan omstreeks 4 uur in de middag. Dat is onwerkbaar, maar een route via Valenciennes daarentegen was wel praktisch uitvoerbaar.

Er rijdt geen trein rechtstreeks naar Valenciennes. Vroeger reden er treinen van Amsterdam/Brussel naar Parijs via de grensovergang in Quiévrain, maar dat is sinds 1976 al een geruim aantal decennia niet meer. Nu rijdt er nog een intercity (voorheen interregio) naar Quiévrain vanuit Liège, waarna een stukje gewandeld moet worden om Frankrijk in te komen. Vanaf daar rijdt er een bus richting Valenciennes.

De terugweg passeert ook een grens waar vroeger grensoverschrijdend treinverkeer plaatsvond, tot een iets recentere datum: 2012. Vanaf toen werd de lokale trein Charleroi-Jeumont ingekort tot Erquelinnes, het station vóór Jeumont. Nu pendelt er een bus die af en toe naar Erquelinnes station doorrijdt.

05:25 op tijd	2	Heemstede-Aerdenhout	SP	Den Haag Centraal
06:08 op tijd	7	Den Haag Centraal	NSR (controle: 1)
06:17 op tijd	2	Den Haag Centraal	IC	Eindhoven
06:21 op tijd	5	Den Haag HS	NSR (controle: 0)
06:28 op tijd	4	Den Haag HS	IC	Vlissingen
07:29 op tijd	5a	Roosendaal	NSR (controle: 1)
07:48 +3	4a	Roosendaal	IC	Brussel-Zuid/Midi
08:15 op tijd	21	Antwerpen-Centraal	NS International (controle: 0)
08:25 op tijd	23	Antwerpen-Centraal	IC	Charleroi
09:10 op tijd	21	Brussel-Zuid/Midi	NMBS (controle: 0)
09:24 +6	18	Brussel-Zuid/Midi	IC	Quiévrain
09:24 op tijd	1	Quiévrain	NMBS (controle: 1)
lopen
11:19 op tijd	BUS	Quiévrechain Fontière	15	Valenciennes Gare
11:45 op tijd	-	Valenciennes Poterne	Transvilles
lopen
13:33 op tijd	Autocar	Valenciennes	-	Jeumont
14:10 op tijd	-	Le Quesnoy	SNCF (controle: 1)
lopen
16:57 op tijd	BUS	Le Quesnoy	TER	Jeumont
17:35 op tijd	-	Jeumont	SNCF (controle: 1)
lopen
19:04 +2	1	Erquelinnes	L	Charleroi-Sud
19:43 +3	-	Charleroi-Sud	NMBS (controle: 2)
19:54 +16	4	Charleroi-Sud	IC	Antwerpen-Centraal
21:15 +8	7	Mechelen	NMBS (controle: 0)
21:25 +3	8	Mechelen	IC	Amsterdam Centraal
22:11 op tijd	4b	Roosendaal	NS International (controle: 1)
22:31 op tijd	4b	Roosendaal	IC	Roosendaal
00:09 op tijd	3	Haarlem	NSR (controle: 1)
00:15 +10	8	Haarlem	SP	Zandvoort aan Zee
00:25 +10	1	Zandvoort aan Zee	NSR (controle: 0)

Hoe de reis verliep

Als ik om 06:06 de eerste trein in Zandvoort neem, mag ik alvast een schietgebedje doen voor een tijdige aankomst in Haarlem, als er tenminste geen vertraagde trein vanuit de richting Leiden voorlangs kruist, maar die rijden precies dat moment van de dag nog niet. Hoe dan ook: met de intercity naar Vlissingen van 06:20 kan ik om 08:29 in Roosendaal aankomen, waarna om 08:48 de intercity naar Brussel vertrekken moet. Om de combinatie Valenciennes-Le Quesnoy-Jeumont comfortabel te krijgen, moet ik minstens een uur eerder aankomen bij de grens, omdat anders een rustige wandeling door Valenciennes niet meer plezierig wordt en enkel een haasterige mars richting het station.

Heemstede-Aerdenhout komt weer op gang voor een nieuwe dag.

Ik had mijn zinnen gezet op de eerste intercity van de dag naar Vlissingen van 05:54 vanuit Heemstede-Aerdenhout. De eerste bus van de dag vanuit Zandvoort naar Heemstede-Aerdenhout en verder naar Amsterdam Elandsgracht vertrekt ook erg vroeg: om 05:51, maar een aankomst van 06:00 is gewoon te laat daarvoor. Ik zou dus moeten lopen naar Heemstede-Aerdenhout en zo ver ligt het nog niet, met een afstand van minder dan 7 kilometer. Het is minder dan de afstand Eijsden-Cheratte die ik midden in de nacht gelopen heb in 2015 toen ik naar Torgny en Luxemburg toe ging omdat Torgny anders ook niet redelijk bereikbaar was. Dienstregelingen... hoe dan ook, zo'n wandeling is wel apart. Helemaal niemand op straat, wel her en der politie dat voorbij reed en ook dieren: vossen en herten lopen vrij rond in Zandvoort in het holst van de nacht. Vossen die katten achterna zitten en herten die andermans tuinen aan het leegeten zijn. Na een wandeling van anderhalf uur merkte ik op dat ik de eerste trein van de dag in Heemstede kon nemen van 05:25, een sprinter naar Den Haag. Er zaten zowaar andere mensen in die waarschijnlijk ook het comfort van de rust en het vermijden van de spits opzochten, terwijl ze nog brak zijn.

Stilaan ontwaakt het land, met deze intercity in Den Haag die alvast zijn 'rondes' doet.

Onaangename verrassing in Den Haag HS.

Eenmaal in Den Haag wilde ik in Den Haag HS de intercity naar Brussel (IC 9212) direct nemen: het is immers comfort en uitchecken hoef ik met de losse kaartjes naar 'Essen' niet te doen. IC 9212 wordt aangekondigd in Den Haag met 15 minuten vertraging - het zal toch niet dat ik nu de aansluiting met de intercity naar Quiévrain ga missen omdat de trein in Amsterdam al met een forse vertraging vertrekt? Ik word wel gerustgesteld door het idee dat het oponthoud in Den Haag HS 7 minuten is en in Rotterdam Centraal 11 minuten, wat me een goede reden tot optimisme geeft dat deze vertraging zo ingelopen wordt. Ik neem in de tussentijd de rustige intercity naar Vlissingen, waarbij ik gewoontegetrouw de overstap verricht naar IC 9212. Nou ja, tot Antwerpen. IC 9212 vertrekt uit Antwerpen-Centraal om 08:17 en komt aan in Brussel-Zuid om 09:15, wat een overstaptijd van 9 minuten biedt. Ik heb argwaan gekregen, zeker nadat ik de actuele stand van de trein die ik daarnet nog in Den Haag gezien heb. Ik besluit om over te stappen in Antwerpen op een andere intercity naar Brussel (en verder naar Charleroi), namelijk IC 2030 - een heuse getrokken sleep M6-rijtuigen, dubbeldekkers dus - die wat later vertrekt uit Antwerpen, namelijk om 08:25, maar juist 5 minuten vroeger aankomt in Brussel-Zuid, te weten om 09:10, omdat deze IC 2030 niet via de zijtak met Brussels Airport-Zaventem rijdt, maar direct van Mechelen naar Brussel. Daarbij is de rit comfortabeler en is er de mogelijkheid mijn laptop op te laden, want her en der zijn wat stopcontacten verstopt. Ik heb een ruime overstap in Brussel, maar wat blijkt nu? IC 9212 is flink vertraagd en ze komt aan in Brussel-Zuid om 09:25, wat één minuut te laat is om de voorziene aansluiting met de IC naar Quiévrain te halen, die vertrekt om 09:24! Dat was een flink risico geweest, maar ik heb de juiste keuze gemaakt door hoe dan ook te opteren voor een vroegere aankomst. Uiteindelijk had het toch niets uitgemaakt omdat de intercity naar Quiévrain zelf ook al 6 minuten vertraagd was bij aankomst in Brussel-Zuid...

Het lijkt erop dat het station van Mons voor geen donder opschiet - dat voor de cultuurhoofdstad van Europa van 2015... 't is voorbij al zeker?

Povere stopplaatsen volgen na Bergen. Dit krot voorziet het gehucht Jemappes - door IC's nota bene ook nog. Niet te verwarren met Jemelle en de beide Jemeppes...

Typisch Belgische "standaard"-bouw. Eenheid in verscheidenheid, maar dan letterlijk (en lelijk).

De rit is een rustige rit - bijna niemand wil naar Quiévrain, op een enkeling na. De trein passeert de typerende treurnis van België met de koude, stille huisjes met povere omgevingen. Het weer helpt ook niet echt met het opfleuren van de boel, hoewel toch echt goed weer voorspeld was. Het grote stationsgebouw van Quiévrain is typisch voor grensstations - de grenswachten moesten gefaciliteerd worden. Nu is het helemaal dichtgetimmerd en volgekalkt, terwijl de rest er vervallen bij ligt. Het wordt eenmaal dichterbij de weg met Quiévrechain in Frankrijk chaotischer, met meer winkels die er allemaal anders uitzien, op elkaar gepropt en meer verpauperd. Het valt me plots op hoe enorm het aantal tabakzaken (die zijn herkenbaar met de verticaal uitgestrekte, rode ruiten met 'TABAC' erop), casino's en andere zondige oorden. Net even de grens over om van een ander belastingregime gebruik te maken zeker. De weg is erg druk en de wegen en de stoepen zien er verlabberd uit. Dit is een klassiek voorbeeld van een guur, onfris, lelijk, smerig oord met schunnige figuren zoals er veel van zijn in Wallonië waar ik nooit van mijn leven wonen wil. Het is er de armoede troef, zo lijkt het, maar het is ook niet voor niets een regio die het vooral van de mijnindustrie toentertijd gehad moest hebben.

Het grensstation van Quiévrain is al jaren dicht en de stationsomgeving ziet er ook niet uit.

Eenzaam, verloederd, onaantrekkelijk.

In Quiévrechain is het wachten op bus 15 - een typische gelede Renault - die niet aan het bushokje stopt, maar wel in een bocht die gelegen is in een bocht, ergens naast het hokje. De bus heeft reizigersinformatie, zoals die in België veelal ontbreekt, wat me de indruk geeft dat de bussen nog eigenlijk zo heel oud niet zijn/lijken. In Valenciennes ziet alles er een stuk appetijtelijker uit: de grijzige lucht heeft nu eindelijk plaats gemaakt voor blauwe lucht en de zon is gaan schijnen - tijd om de jas uit te doen dus. Ordentelijker is het ook in Valenciennes: er staan paaltjes langs de stoepen, er zijn heuse fiets- en wandelstroken (in het typisch Franse groen) aangegeven en je ziet de zebrapaden tenminste nog liggen. Er heerst een prima stemming op het plein van het stadhuis en de trams (ja, er zijn trams in Valenciennes) rijden al bellend rond. De bouw is over het algemeen lichter van kleur en veel kleurrijker.

Musée des Beaux-Arts. Zouden er ook Musées des Mouvaises-Arts zijn?

Ordentelijk, kleurrijk, Romaans.

Detailopname van het Hôtel de Ville.

In en om Valenicennes rijden heuse trams - zelfs op vroegere spoorlijnen nog.

Het treinstation is er eentje van het kaliber prestige-bouw: een grote ruime hal met een flinke ticketafdeling, plantenbakken en een TGV die een paar keer naar Parijs rijdt. Verder is het veelal voorzien van verbindingen met Lille. Treinen in Frankrijk lijken strict per perioden te gaan: in de ochtend van 6:00 tot omstreeks 09:00 is er een redelijk goed gestoffeerde dienstregeling om de ochtendspits mee tegemoet te komen; in de middag heb je een enkele trein die een excuus vormen om andere stations ook aan te doen, voor dagreizigers, toeristen en andere mensen die het al vroeg beu zijn of klaar zijn, en dan is in de namiddag van 16:00 tot omstreeks 19:00 de tweede golf der avondspits. Het valt in Valenciennes op dat er vanaf de namiddag veel meer treinen naar Jeumont toe rijden tot ver in de avond aan toe, terwijl het aanbod overdag eerder pover te noemen is. Nu hoort Valenciennes bij een redelijk stedelijk gebied, met een pseudo-halfuurskadans met Lille, want in de regio Champagne-Ardennes is het qua treinen veelal na 9 uur helemaal uitgestorven.

Station Valenciennes, met een veel te drukke compositie om eigenlijk een goede foto van het gebouw te kunnen nemen.

Enkele keren per dag vertrekt er een TGV naar Parijs vanuit Valenciennes.

Ook zijn er her en der wat TERs op onregelmatige tijdstippen - ook verzekerd door getrokken materieel.

Van Valenciennes kom ik in de middag niet in Le Quesnoy met de trein, maar met een heuse Autocar. Er zijn er drie van die achter elkaar rijden. De bus doet er significant langer over, maar ja... ik kan tenminste midden in de middag nog in Valenciennes komen, wat vanuit Jeumont niet mogelijk zou zijn. Eigenlijk was dit op andere dagen dan woensdag ook niet mogelijk, omdat op woensdag de scholen eerder uit zijn en derhalve ook eerder naar huis toe moeten dan in de avondspits - het is een gewoonte bij een dienstregeling die gefixeerd is op de vraag en niet naar het aanbod om de dienstregeling te beperken tot het forenzenverkeer, met her en der een pleister voor de dagen waarop de vraag verandert, zoals op woensdag of op feestdagen, alhoewel op feestdagen en weekends het aanbod eerder verschrompelt, in plaats van dat het toeneemt. In mijn geval reis ik zelden in het weekend omdat mijn Studentenreisproduct alleen recht geeft op vrij reizen van maandag tot en met vrijdag; weekends en feestdagen uitgezonderd, wanneer ik met korting reis en dus moet betalen voor elke kilometer. Dat werpt zich op als een drempel om te gaan.

Per Autocar aankomen in Le Quesnoy... vast omdat het inzetten van een trein een stuk duurder is zeker?

Le Quesnoy is één van de vele vestingen die Sébastien Le Prestre de Vauban heeft laten bouwen. Bekende werken van hem zijn de citadellen/vestingen van Lille, Arras, Briançon, Neuf-Brisach en Longwy, met contributies aan de bouw van die van Ieper, Menen, Namur, Bouillon, Luxemburg en zelfs Solothurn in Zwitserland. Een paar van die vestingen zijn ook nog opgenomen in de lijst met UNESCO-monumenten. Le Quesnoy is eigenlijk erg onbekend en tussen alle steden in valt die naam ook niet op. Ik kwam de plaats eigenlijk bij toevel tegen toen ik op wilde zoeken wat er lag tussen Valenciennes en Maubeuge/Jeumont in, omdat ik meende meer tijd te hebben. Daar lag opeens een stervormige stad en de beelden op street-view waren nogal spectaculair, wat maakte dat ik Maubeuge ditmaal maar even oversloeg en direct overging op volle focus met betrekking tot Le Quesnoy. De stad is tijdens de Eerste Wereldoorlog in 1918 tijdens those victorious 100 days bevrijd door een Nieuw-Zeelanders en niet door Britten of Amerikanen. In de vesting is er ook een oorlogsmonument te vinden.

In de gracht lopen geeft toch wel extra benadrukking van de grandeur van zo'n bouwwerk.

Toegangsbrug.

Groen. Heel veel groen. Wildernis.

Monument ter nagedachtenis aan de bevrijding door de Nieuw-Zeelanders.

Er zijn veel tunneltjes in de vesting die vrij toegankelijk zijn, zonder dat die dichtgemetseld zijn, zoals in Nederland.

Geen hekken die onvoorzichtige bezoekers beschermen voor valpartijen - daar zijn wel genoeg borden voor.

Ieder Frans oord heeft wel zijn Mairie. Zo ook Le Quesnoy.

Het stationsgebouw van Le Quesnoy, met open loket.

Een simpele stopplaats, met Maori-opschrift.

De terugweg was een risicovolle: ik voorzie - met wandeltijd etc. - een vertrek uit Le Quesnoy om 17:59, met aankomst in Jeumont om 18:38. Vanaf daar zou ik bus 51 kunnen nemen van 18:57 naar Erquelinnes, die daarna een krappe 3 minuten biedt om naar de trein toe te gaan van 19:04 naar Charleroi. Ik was echter eerder klaar met wandelen en ik kon met eenvoud de trein van 16:57 nemen uit Le Quesnoy. Ik had mijn ticket al gekocht, waarbij ik de trein van 17:59 ingevuld, maar bij TER-treinen ben je schijnbaar niet gebonden aan de tijden die je invoert op het biljet. Dit kon ik nog navragen aan de balie op het station (ja, er is een balie, zoals regelmatig in Frankrijk, in tegenstelling tot België, waar alles dicht moet en verondersteld wordt, gezien het welvaartsniveau in België en helemáál in Nederland, geïntegrerd te zijn met het internet) om met een gerust geweten en een geruste portemonnee een trein eerder te nemen.

De verantwoordelijke trein voor mijn verplaatsing naar Jeumont.

Een groot grensstation (gerenoveerd, dat wel) dat nu er redelijk verlaten bij ligt. Er is nog wel een loketje open.

Naar het centrum van Jeumont.

Het blijkt de enig juiste keuze geweest te zij om de trein van een uur eerder te nemen. Het blijkt dat de bus van het uur vóór de voorziene 18:57 vertraagd was en derhalve later aankwam dan de vertrektijd van de trein. Ik vrees dat de bus die erna kwam ook vertraagd was, wat zou betekenen dat ik niet op tijd in Mechelen aan zou komen en derhalve niet meer in Nederland komen zou, omdat de trein op dat tijdstip precies de laatste van de dag was. Ik was gaan wandelen in Jeumont, in de veronderstelling dat ik toch rustig aan kon doen - ik had immers een heel uur om in Erquelinnes te komen. Na een tijdje, bij de spoorbrug, was de bus nog niet gekomen en hoopte ik op een aansluiting op de trein van een uur eerder van 19:04, maar ja, de bus was dus te laat en zo kon ik ongeveer 50 minuten gaan wachten in Erquelinnes.

Direct begint de ongemakkelijke chaos aan gebouwen wanneer ik weer terug ben in België.

Daar komt net een trein uit Charleroi aan in Erquelinnes.

Het station van Erquelinnes ziet er zo wel prima uit, maar de voordeuren zijn dichtgetimmerd en het perron geeft niet de indruk dat het opgeknapt zou (moeten) zijn.

Daar stopt al een tijdje niets meer.

Ik kon moeilijk wat interessants (snels) te eten vinden daar, dus liep ik maar een supermarkt binnen om met veel peinzen en moeite wat chips en groene thee te halen (fantastisch, anti-bourgondisch, goedkoop Hollands avondmaal), om pas na vijf minuten in een korte rij aan de beurt te zijn aan de kassa omdat de cassière er ontieglijk lang over deed om het geld te tellen dat haar gegeven werd, om het tegelijkertijd te controleren met het te betalen bedrag. Eenmaal uit de supermarkt zag ik net bus 134/ (met een slash ja) naar Mons vertrekken én werd ik overvallen door een penetrante Belgische frituurlucht, zoals die lucht alleen in België te bespeuren valt. Dus toch! Hoe had ik dat toch niet kunnen zien? Het zal wel de hitte geweest zijn...

Een kasteel nabij Lobbes.

Sluizen nabij Landelies.

Ach, Hourpes, jou hadden we ook nog!

De trein naar Charleroi-Sud vertrekt en het is een klassiekje met nummer 997. De trein rijdt stipt, tot vlak na Marchienne-Zone, dat overigens een aparte wijk is, met een gigantische pijpleiding die langs het perron ligt, die later de hoogte in gaat om langs de huizen richting weet ik veel waar te gaan. Er moet een locomotief voorgelaten worden, maar geen paniek nog, de trein arriveert onder de snelweg te Charleroi-Sud binnen de drie minuten vertraging. Ik moest hier nog langs een TEC SELF om deze op te waarderen met een Multiflex om diverse ideeën nog mogelijk te maken. De enige SELF die ik wist staan, was op het eiland vlakbij het station waar de bussen en trams vertekken. Met 8 minuten werd dat wel hollen geblazen, maar alles ging goed en ik kon IC 2019 naar Antwerpen nemen. Deze trein is cruciaal, want deze intercity biedt een aansluiting van 10 minuten vanaf Mechelen op de laatste trein naar Nederland via Roosendaal. Dat is een ruime overstaptijd, dus een kleine vertraging kan ik nog wel hebben.

De deuren sluiten stipt om 19:54, maar het vertreksein blijft op rood staan en de trein vertrekt derhalve niet. Een trein naast ons, een lokale trein naar Ottignies had ook allang moeten vertrekken maar om onduidelijke redenen stond deze er nog steeds met open deuren. Na vijf minuten waren we allebei nog niet vertrokken en stilaan begon ik me zorgen te maken. Plots schalde daar een omroep door de intercom in het Frans waarbij ik vaag iets begreep met een incident met een persoon op het spoor te Marchienne-au-Pont, en ik wist: we zijn de pineut, want dat is de halte na Charleroi-Zuid richting Brussel. In Nederland ben je gelijk een kwartier kwijt als iemand langs het spoor is gesignaleerd (waarbij het spoor afgesloten wordt) en dat begon ik nu ook te vrezen. Ik telde iedere minuut af en ik wist: die aansluiting is nu weg. Pas zestien minuten na de voorziene vertrektijd vertokken we dan en voorlopig was het hopen dat de trein wat van de vertraging zou inlopen. Op Brussel-Zuid zou de trein normaliter drie minuten stil moeten staan, maar dat zou in deze toestand beslist niet gehonoreerd worden. De hoop begon terug te keren wanneer mijn trein met +13 vertrok in Luttre, maar in Nivelles was het nog altijd +13. Ik besloot te zoeken naar de treinbegeleider om aan hem mijn benarde situatie uit te leggen in mijn beste Frans, beginnend met J'ai un problème. Un grand problème.. Ik liet de route zien in mijn Interrail-app (die offline werkt), de treinbegeleider kreeg het verhaal door en hij haalde zijn treinchef erbij om die wat telefoontjes te laten plegen nadat we Brussel uit waren. We raakten wat verder aan de praat, over vakanties in België, waarbij je "makkelijk van Namur naar Maastricht in een uur kan doen met de auto". Tja, met de auto, terwijl je met de trein toch echt bijna twee keer zo lang onderweg bent... en dan ben je werknemer bij de "trein" zelf :D Na wat verder elkaars vocabulair verrijkt te hebben (het Nederlands/Vlaams in Wallonië is nog altijd gevorderd, maar niet goed genoeg om een goed gesprek ermee te kunnen voeren), stond plots op de NMBS-app van die treinbegeleider dat IC 9271 naar Amsterdam (mijn voorziene trein) afgeschaft was, om de verontwaardiging nog wat groter te maken tussen de significante vertraging van de trein waar ik al in zat door... Het woord 'taxi' werd nu genoemd en daar zou dan een nieuw hoofdstuk geopend worden in mijn ervaringen met het OV: "laatste trein gemist, dus dan maar een taxi naar huis toe" (niet helemaal naar huis, want ik had voldoende tot aan Roosendaal). Alle verrassingen nog aan toe: de trein naar Amsterdam reed opeens weer en in Mechelen kwamen we aan met +8, dat genoeg was om alsnog deze heilige trein te kunnen nemen! Initieel gaf de CTA aan dat deze trein +21 had, maar nee, ze kwam stipt Mechelen binnenrijden en zo zouden we ook stipt Roosendaal binnenkomen.

Al zou IC 9271 een half uur vertraging hebben gehad - ik zou alsnog thuis hebben kunnen raken, want in Roosendaal moest ik overstappen in 20 minuten op de andere trein naar Amsterdam, namelijk die via Heemstede en Haarlem. Daarmee kom ik sneller in Zandvoort dan met de IC uit Brussel én met meer speling. De aankomst in Haarlem was op tijd met 00:09, waarna ik om 00:25 in Zandvoort weer terug thuis was gekomen. Het is dat de laatste trein van de dag om 00:45 vanuit Haarlem vertrekt...

De trein naar naar Zandvoort heeft +10, en toen wist ik het weer: Ajax speelde in de finale tegen Manchester United. Al die mensen moeten van het Museumplein naar huis toe in een enkele drieledige SGMm...Dat is een garantie voor een stormloop! En 10 minuten vertraging natuurlijk.

29 maart 2017 - Doel (dit keer wel)

Nadat de eerste poging helemaal de mist in liep ondernam ik vandaag een tweede poging om in Doel te raken. Met de dienstregeling van de bus nog steeds zo waardeloos als dat 'ie de vorige keer was, was het ditmaal hopen dat de weg naar die bus toe een stuk minder moeizaam en angstvalliger zou gaan verlopen. De foto's van Doel staan op Flickr. Hieronder alvast een paar voor het idee van het oord waar ik terecht ben gekomen...

Het is hier niet moeilijk om graffiti te vinden.

Doel is een bewoond dorp, al zou de toestand ervan het niet zeggen...

Een teken van leven toch.

De route

Via 's-Hertogenbosch naar Breda om van daaruit de Watersnoodbus (lijn 19) te nemen naar Nieuw-Namen is oude bekende kost, waarbij de rit vanuit Breda uiteindelijk de beste aansluiting biedt in Kieldrecht, want zeg nu zelf, een voorziene wachttijd van wat minder dan 30 minuten ten opzichte van een wachttijd van meer dan anderhalf uur is in ieder denkbaar geval ideaal te noemen. Voor de weg terug zijn er heel wat smaken binnen de magere bediening van lijn 19, maar dat ligt geheel aan het wandeltempo en op zich hoe lang ik in Doel rond aan het lopen ben. Voorzien is de bus van 17:19 naar Breda, maar als dat niets wordt zijn er nog wat opties voor naar Hulst, om van daaruit weer eens de Westerscheldetunnel in te duiken richting Goes.

08:36 op tijd	2	Zandvoort aan Zee	SP	Amsterdam
09:05 +2	1	Amsterdam Centraal	NSR (controle: 0)
09:10 op tijd	5	Amsterdam Centraal	IC	Maastricht
10:07 +13	6a	's-Hertogenbosch	NS (controle: 1)
10:33 +3	6b	's-Hertogenbosch	SP	Dordrecht
11:08 +2	8	Breda	NS (controle: 1)
11:13 op tijd	BUS	Centraal Station Breda	19	Hulst
12:37 +8	-	Nieuw-Namen Centrum	Connexxion
13:03 op tijd	BUS	Kieldrecht Sportpleinstraat	31	Doel
13:14 op tijd	-	Doel Dorp	De Lijn
lopen
16:37 +3	BUS	Nieuw-Namen Centrum	19	Hulst
16:55 +3	-	Busstation Hulst	Connexxion
lopen
18:02 op tijd	BUS	Busstation Hulst	20	Goes
19:35 op tijd	-	Station Goes	Connexxion
19:43 op tijd	2	Goes	IC	Amsterdam
22:09 op tijd	3	Haarlem	NSR (controle: 1)
22:15 op tijd	8	Haarlem	SP	Zandvoort
22:25 op tijd	1	Zandvoort aan Zee	NSR (controle: 0)

Trivia

Ik noemde lijn 19 al de "watersnoodbus" en daar zit ook een deel van de geschiedenis aan vast: toen de watersnoodramp uitbrak, zat Zeeuws-Vlaanderen zonder goede verbinding met "Nederland". Er werd om dit euvel op te lossen een bus ingezet die reed vanuit Breskens naar Terneuzen, Hulst en Breda, via Antwerpen, waarbij het absoluut niet toegestaan was om überhaupt in Antwerpen uit te stappen, want tja, een gebrek aan open grenzen omstreeks 1953. Toen eenmaal de veren bij Breskens en Terneuzen weer goed vaarden en de reistijd naar "Nederland" met deze veren een stuk korter werd, werd deze bus ingekort tot Hulst-Breda, want lijn 19 was voor de Hulstenaren nog steeds een stuk sneller. Toen eenmaal de Westerscheldetunnel open ging nam het aantal oproepen om de "Bredabus" (zoals deze ook wel genoemd wordt) maar geheel op te heffen, maar tot de dag van vandaag rijdt deze nog steeds, weliswaar met een tweeuurskadans, met in de spits een uurskadans, wat te zien is op de vertrekstaten hieronder.

Vertrekstaat van buslijn 19 in Nieuw-Namen Centrum, richting Hulst.

Vertrekstaat van buslijn 19 in Nieuw-Namen Centrum, richting Breda.

Zoals in bijna alle gevallen worden de dienstregelingen van de bussen (vooral in België) (volledig) afhankelijk gemaakt van de scholieren, zo is regelmatig het aanbod doordeweeks voor landelijke gebieden beperkt tot enkele ritten per dag (of een enkele rit in het geval van lijn 31 naar Doel), waarbij de bussen het in het weekend laten afweten. Hier is dat patroon te zien op de zaterdag, met een stugge tweeuurskadans die al nog vóór de avond begint ermee ophoudt, maar kijk eens naar de zondag! Normaliter zou de zondag altijd de dag zijn die er het eerste aanging, maar de zondag wordt nog zelfs drukker bereden dan doordeweeks! Over een anticlimax gesproken - er rijden zelfs bussen in het holst van zondagnacht! Het schijnt dat die bussen zondagavond ook stampvol zitten met Zeeuws-Vlaamse studenten die voor het weekend 'naar hun eigen land' zijn getogen en weer twee uur lang naar hun dagelijkse leven gingen rijden om een weekendje stappen uit hun duffe koppen te krijgen... De uitzondering bevestigt de regel, denk ik maar zo.

Hoe de reis verliep

De sprinter lijkt stipt te rijden, zonder noemenswaardigheden, maar verdomd, de display op Sloterdijk geeft +5 aan. In werkelijkheid vertrekken we met slechts +2 en idem aankomsttijd te Amsterdam Centraal is voldoende om de aansluiting met de intercity naar Maastricht te halen. De vorige keer ging de aansluiting goed om zeep omdat de trein erg lang stil stond voor Utrecht Centraal - dit keer ging dat goed, maar pas na Utrecht Centraal ging dat alsnog helemaal fout. "Een defect aan de infrastructuur" zorgt ervoor dat we nog vóór Culemborg erg traag gingen rijden tot aan Geldermalsen. Da's nog best een eindje en eenmaal aangekomen te 's-Hertogenbosch met +13, genoeg om de aansluiting met de intercity naar Roosendaal voor de tweede opeenvolgende maal te missen, blijkt het dat het spoor tussen Geldermalsen en Beesd kapot is geraakt. Waarom moet de trein naar Maastricht, die daar helemaal geen gebruik van maakt, dan last van ondervinden? Is het een gebrek aan communicatie, of lag het euvel precies op station Geldermalsen zelf? Vragen waarop ik geen antwoord zal krijgen waarschijnlijk. Enfin, plan B van de eerste keer was ook nu weer van toepassing: de sprinter naar Dordrecht van 10:33. Ook nu moest de sprinter op tijd vertrekken en aankomen, maar grijze wolken pakken zich samen, want de sprinter komt "te laat" aan om 10:33 terwijl het vertrek precies om 10:33 is. Om dat nog eens extra in te wrijven had ik al een rolstoelkar gespot op dit spoor, wat erop duidt dat er een rolstoelreiziger mee is. Dat neemt ook nog een handjevol tijd in beslag, en tot overmaat van ramp vindt er een Hengelocomplex plaats: de sprinter uit Deurne komt aan op het tegenovergelegen spoor en een aanzienlijk deel van die mensen moeten ook richting Tilburg. Vanaf het moment dat bij ons de deuren willen sluiten, gaan de deuren precies open en renne deze mensen als een bezetene naar mijn sprinter toe, die op dat moment net dicht gingen. In plaats van dat de deuren gesloten blijven en de trein wegrijdt, om al die mensen verbouwereerd achter te laten op het perron, zoals ik dat in Hengelo al eerder heb meegemaakt (vandaar dat gelijknamige complex), gingen de deuren weer open zodat ze alsnog meekonden. De vertrektijd viel eigenlijk nog wel mee met een krappe +3, maar veel kon er niet meer verkeerd lopen. Tilburg blijft +2, Gilze-Rijen blijft ook +2 en de sprinter komt aan in Breda met idem +2, dus is het rennen geslagen door het doolhof dat het station van Breda heet, naar de bussen. Nog binnen een minuut komt bus 19 aangereden en nadat ik instapte (ik was de enige) vertrok de bus direct - het scheelde niet veel.

De internetverbinding leek het een stukje beter te gaan doen binnen Nederland, maar eenmaal in België was het weer bagger. De bus passeert het station van Noorderkempen dat ligt in Brecht, en dat station zal vier of vijf keer (per richting) worden aangedaan door de intercity Den Haag-Brussel (ten koste van de intercity Amsterdam-Brussel die hiermee eigenlijk gewoonweg omgeleid wordt). Het is eigenlijk een tamelijk nietszeggend station naar mijn beleving, maar wie weet zullen er redenen zijn om het station met zo'n bravoure zoals het station er nu bij ligt, te bouwen en om er een (half!)uurdienst te laten rijden. Waarom stopt deze bus 19 dan niet in Noorderkempen? Het station is volgens mij juist met zo'n grotesk perronbouwwerk gebouwd voor een verbinding met Nederland, maar die kwam er maar nooit omdat de treinen niet klaar waren om via Breda te rijden - vandaag de dag rijden deze nog steeds via Roosendaal. Dan zou je die verbinding net kunnen simuleren door deze bus bij Noorderkempen te laten stoppen, maar dan moeten er uiteraard wel mensen zijn die met deze bus mee willen reizen en ook moeten weten dat deze bus überhaupt rijdt. De laatste trein vanuit Noorderkampen naar Antwerpen is al om 9 uur, dus voor de zondagavonden zal het hoe dan ook geen drol uitmaken. De ring van Antwerpen was vandaag als bijkomende nodeloos-om-te-vermelden trivia een stuk ellendiger dan in februari, wat tot gevolg had dat de bus uiteindelijk met bijna 10 minuten Nieuw-Namen binnen zou gaan rijden. Met een overstap van 26 minuten in totaal was dat geen reden tot paniek.

Tijdens het wachten bij de halte Sportpleinstraat was ik aan het wachten op de bus naar Doel en verdomd, een bus met Doel op de bestemmingsdisplay komt aangestormd vanuit een compleet andere richting. Ik kwam daar laat achter en ik zag het al voor me: wéér die bus gemist zeker? Nee toch?? Gelukkig niet - de bus reed een cirkeltje en de bus kwam uiteindelijk op tijd aan om mij op te pikken. De bus was leeg, op een meisje na. Ze kwam van school vandaan, en dat is ook precies de reden waarom deze bus op woensdag niet om 17:08, maar om 13:03 vertrekt vanuit Kieldrecht - op woensdag zijn de scholen wat eerder klaar. Het moet toch wat zijn, om als chauffeur de enige rit van de dag te rijden naar nota bene een dorp als Doel.

Doel is nog erger dan ik verwacht heb. Eén café was nog open, maar de rest was een groot dood, vervallen, vernield oord, met als toppunt van ellende nog enkele bewoonde huizen die er nog helemaal net uitzagen. Het is net alsof de kerncentrale al enkele decennia terug uit elkaar geknald is à la Tsjernobyl, alsof Doel verworden is tot het Tsjernobyl van Vlaanderen, maar desondanks is Doel wel het verdriet van Vlaanderen of de hel van Vlaanderen. Een schandelijk voorbeeld van hoe je niet met een dorp omgaat als regering. De kerk zag er ook nog helemaal mooi uit, maar de rest was ronduit verderfelijk. Des te verder ik van Doel af liep, hoe netter de huizen werden, maar het leek er ook echt op alsof Doel binnen een afgezonderd gebied lag met slagboom en al, alhoewel de slagboom in kwestie verdwenen was.

De weg terug, na een wandeling van 10 kilometer, werd ietsje anders dan voorzien, omdat de wandeling een uur korter duurde dan ik ingeschat had. Dat liet ruimte over voor een wandeling in Hulst, waarna ik bus 20 naar Goes op een schappelijk tijdstip kon nemen. Sinds deze dienstregeling rijdt deze trein direct door naar Haarlem, met een schappelijke overstap voor de trein naar Zandvoort aan Zee. Een rit zonder geschiedenis, waarbij ik nu ook kon ervaren hoe lang de intercity stil bleef staan in Roosendaal...

Hoe je goedkope treintickets voor Duitsland krijgt

Een voorbeeld dat ik aan zal houden gedurende deze handleiding: een enkele reis van Maastricht naar Lindau Hbf, twee dagen na vandaag.

Gouden regel 1: boek van tevoren

Naar het buitenland gaan is eigenlijk zelden goedkoop. De eerste gouden regel is: boek (ruim) van tevoren. Die regel is heilig, maar in principe kan een nieuwsgierige zoeker al met een week het goedkoopst mogelijke tarief krijgen als deze een beetje geluk heeft, want de zogenoemde Sparpreisen zijn gelimiteerd: sporadisch verschijnen ze, en binnen een mum van tijd zijn ze alweer verdwenen voor bepaalde treinen. Als je besluit om spontaan een reis te boeken voor dezelfde dag, ergens in de middag, zal de prijs niet lager liggen dan 119 euro

Gouden regel 2: kies wijselijk het moment van vertek (en aankomst)

De tweede gouden regel is een aangelengde variant op de eerste: kies wijselijk over het moment van vertrek. Op zich is het altijd wijs om de spits te mijden, of momenten op zich waarop iedereen al onderweg is, dat is in Nederland erg handig op het vlak van comfort, maar omdat de prijzen in Nederland vastliggen, ongeacht het moment van vertrek, heb je daar eigenlijk helemaal niets aan. In Duitsland is dat anders: daar zijn de prijzen voor het Fernverkehr (langeafstandstreinen) flexibel. De goedkoopste prijzen liggen nu eenmaal op waardeloze tijden. Waardeloos betekent, een laat vertrek, met een veel te late aankomst om het degelijk te noemen. Vaak is het zo: als het vertrek laat is, dan ligt de prijs lager, en dit kan ook nog wel eens gelden als het vertrek zo vroeg mogelijk is, tot aan het onpraktische toe.

Speel ook alvast eens met aankomst en vertrek. Bovenste afbeelding zijn de reizen die gebaseerd zijn op een vertrek vanaf X, en de onderste zijn de aankomsten om X.

Daar zie je al dat de prijzen verschillen. Merk vooral in beide afbeeldingen de reizen van 15:49 tot 23:58. Het is exact dezelfde reis, maar gek genoeg met een compleet verschillende prijs. Het doet een beetje denken aan het boeken van vliegtuigtickets, waarbij de cookies die opgeslagen worden de prijzen beïnvloeden. Het helpt af en toe wel degelijk om al je cookies te verwijderen.

Gouden regel 3: fuck het buitenland

Gemak is de koning en daar speelt de aanbieder sterk op in. De bovenste afbeelding toont de reizen vanaf 14:00 van Maastricht naar Lindau, en die eronder de reizen van Aachen (net over de grens) naar Lindau.

Het lijkt op het eerste gezicht wel mee te vallen, maar we zien al twee opmerkelijke dingen. Het eerste is het verschil in prijzen. De prijzen van Maastricht-Lindau variëren van 99,90 tot 129,90

, terwijl de prijzen van Aachen-Lindau variëren van 89,90 tot 137,90, met gemiddeld genomen lagere prijzen. Het tweede is dat er een enorme uitschieter is, want er is een reis beschikbaar van wel 35,90, wat significant goedkoper is dan de rest! In beide gevallen moet je wel een hoop keer overstappen, en dat nog eens in het midden van de nacht. Verre van ideaal. Onthoud: deze reizen zijn opgehaald voor de dag na vandaag. Laten we nu de prijzen eens bekijken van twee weken na vandaaag:

29 euro, en dat meerdere keren, en met minder dan die verderfelijke 5 keer overstappen! Laat ik nu het verschil tonen als ik Maastricht als beginpunt zou zetten...

Het goedkoopst hier is 59 euro. Een verschil van 30 euro. Zou een ritje Maastricht-Aachen 30 euro kosten in werkelijkheid, denk je? Ik denk zelf van niet, sinds een enkele reis Groningen-Maastricht 'slechts' 26,30 euro kost. Om het nog leuker te maken: er rijdt een directe bus van Maastricht naar Aachen die uitgevoerd wordt door Arriva. Die bus heeft OV-chipkaartapparatuur en de OV-chipkaart wordt gewoon geaccepteerd. Het tarief met de OV-chipkaart ligt wat hoger uiteindelijk dan wanneer je een los kaartje van 4,80 euro koopt, maar nog steeds... 4,80 is wel een smak goedkoper dan 30 euro. Ik zeg het maar.

Gouden regel 4: wees kieskeurig met de treinen die je neemt: fuck het Nahverkehr

Sparpreise zijn op zichzelf al hele kieskeurige dingen. Het moet maar net goed uitkomen. Twee treinen: één van 29, één van een stuk hoger:

Hier zie je dat er her en der wat stoptreinen tussen zitten. Alles dat zich niet ICE, TGV, THA, D, IC en EC noemt, zijn stoptreinen, of Nahverkehr, op z'n Duits. Sparpreise zijn geneigd om zich te beperken tot de snellere treinen. We hebben nu het laagste tarief gezien van 29 euro, maar er zijn ook tarieven die in enkele gevallen, tijdens acties, slechts 19 euro kosten (of 24)! De aankondiging van deze Sparpreisen meldt: "Dieses Aktionsangebot gilt nur im ICE und IC/EC sowie für den IC Bus (reservierungspflichtig) und in den ÖBB-Nightjet-Zügen (ggf. reservierungspflichtig).". Vrij vertaald: deze 19 euro zal je alleen maar terugvinden op reizen die enkel en alleen bestaan uit treinen die als ICE, IC, EC, IC Bus of als Nightjet (nachttrein) rijden. Al het andere, inclusief het Nahverkehr, zal nooit lager zijn dan 29 euro, tenzij de afstand niet groter is dan 250 kilometer. Laat ik dan alleen treinen nemen die snel zijn, maar hoe doe je dat? Klik op 'Angaben ändern' (als je tenminste de site in het Duits hebt), en klik alles uit, op ICE en IC/EC na.

Het resultaat lijkt eigenlijk heel erg tegen te vallen, met een zootje prijzen die erg hoog liggen laat in de avond met 89 euro (de spits!), maar in de ochtend zien we de eerste 19 euro al verschijnen:

Let wel: negeer alles met een TGV of een Thalys erin. De treinen zullen nooit als Sparpreis opgegeven worden - het is immers verplicht om te reserveren.

Gouden regel 5: speel met de overstap

Zoals je al kon zien, kunnen de suggesties een enorme rotzooi opleveren aan overstappen, tot zelfs bussen aan toe. We kijken nog terug naar de derde gouden regel. De ritten van Maastricht naar Lindau tonen verschillende mogelijkheden aan: de ene gaat via Liège, de andere via Herzogenrath. Sinds het formeel aangeven van het vertrekpunt uit Aachen vele malen goedkoper kan zijn, gaan we hier voort op Aachen als beginpunt. We hebben met de vierde gouden regel ook ons beperkt tot het Fernverkehr en al het Nahverkehr weggejaagd. Toch zitten we nu met erg hoge prijzen voor de tijden tot dan toe nog het goedkoopst waren, namelijk laat in de middag, de avond en laat in de avond.

De overstap wordt vaak overschat. Het probleem met lage prijzen is dat, naast de onwerkbare tijden (gouden regel 2), de overstappen dat ook vaak zijn, met draconische overstaptijden van soms wel 6 uur. Je kan je route verfijnen door je tussenhaltes te beperken, of gewoonweg vast te leggen.

Je kan het zelfs zo gek maken dat je tijdens een reis van bijvoorbeeld Singen (Hohentwiel) naar Aachen, een overstap van 4 uur in Stuttgart nodig hebt. Waarom zou je dat willen? Nou ja, soms wil je gewoon Stuttgart even in, zonder dat je twee losse kaartjes koopt, met ieder zijn eigen minimumtarief. Hierbij hou je je op één kaart, die al beperkt is tot ICE, IC en EC en zijn minimumtarief. Je kan dus theoretisch in dit geval 19 euro betalen terwijl je gewoon je reis 'onderbreekt'.

Overweeg ook dit eens...

Bij dit voorgaande voorbeeld zijn de tickets onderworpen aan treinbinding, dat wil zeggen dat wanneer je dit ticket koopt, je ook echt vast zit aan de trein(en) die op de routeplanner aangegeven staat/staan. Die kunnen juist zo laag zijn als 19 euro omdat de flexibiliteit ervan gewoon 0 is. Als een trein uitvalt heb je bijvoorbeeld gewoon pech.

Als je alle screenshots nog eens terugbekijkt, en specifiek de prijzen bekijkt, heb je links Sparangebote en rechts Flexpreise. Ik licht de Flexpreise even uit: Flexpreise zijn zo ingesteld, dat het werkelijk niets uitmaakt welke treinen je neemt op je route. Deze zijn normaliter twee dagen geldig als de reis binnen Duitsland meer dan 100 km lang is (Duitsland is nu eenmaal een groot land, terwijl in Nederland een kaartje hooguit één dag geldig is), en daar zit een interessant concept: je kan praktisch iedere trein nemen op de route die normaal gangbaar is om van A naar B te komen en het is mogelijk om tussentijds de trein te verlaten, om 'over te stappen' let's say, zoals ik dat hierboven al beschreven had in het geval van Stuttgart. Hier hoef je alleen niet aan te geven dat je op een concrete halte wilt overstappen.

De prijzen zijn een flinke smak hoger omwille van die flexibiliteit, maar dat kan ook in je voordeel gebruikt worden. Zoals ik noemde zijn flextickets twee dagen geldig, maar dan komt precies datgene dat zonet bij de Sparpreise in het verdomhoekje gezet werd: het buitenland. Sparpreisen hebben zoals aangetoond totáál geen zin als je begin- of eindstation in het buitenland ligt. De bus nemen vanuit Maastricht en de effectieve treinreis beginnen vanuit Aachen is veel goedkoper dan wanneer je je hele treinreis laat beginnen in Maastricht. Hetzelfde geldt wanneer je vanuit Aachen naar Bregenz in Oostenrijk wilt rijden. Het laagste tarief daarvoor is 39 euro (in een extreem onwerkbaar scenario van een rit die midden in de nacht verloopt waarbij je ook nog eens 6 keer moet gaan overstappen - hello!) terwijl tot aan Lindau dit 19 euro kan zijn zoals aangetoond in het voorbeeld, of 29 euro wanneer de übergoedkope Sparpreisen niet meer te verkrijgen zijn. Een kleine query leert dat een los kaartje Lindau-Bregenz mij slechts 5,20 euro kost, wat alleszins goedkoper is dan die additionele 10 euro die dit Sparangebot mij probeert aan te smeren.

In het geval van Flexpreise is het zo dat een kaartje dat je koopt waarbij het beginstation of het eindstation in het buitenland ligt (dit is belangrijk!), het kaartje zelf 15 dagen geldig is omwille van Europese regelgeving. Dit was vroeger 30 dagen (één van mijn kaartjes gaf dat namelijk aan). Nu, neem in het achterhoofd: Flexpreise, waarbij je iedere trein kan nemen op ieder moment, om van A naar B te komen, met een geldigheidsduur van 15 dagen... dat houdt vrij gezegd in dat je een kaart zou kunnen kopen vanuit Maastricht naar Berlijn waarbij je onderweg (binnen die 15 dagen!) overal uitstapt zolang het er maar interessant uitziet en íedere trein kan nemen die je toevallig goed uitkomt, zónder meer te moeten gaan betalen dan die vaste prijs van 128,20 euro. Dat bedrag mag er dan wel afschrikwekkend hoog uitzien, maar het weegt wél boven Sparangebote op, met alle stop-, snel- en hogesnelheidstreinen die je nemen kan, én zelfs boven Interrailpassen die je hooguit voor 8 dagen tegen een bedrag van 239 euro heel Duitsland laten doorkarren binnen een maand. Je zou zelfs nog wat kunnen spelen met tussenhalten. De terugweg kun je dan uiteraard langs andere een andere route plaats laten vinden. Je moet dan wel voor een overnachting zorgen.

Als je je beperkt tot enkel één Bundesland, kun je ook kiezen om een Bundeslandticket te nemen, waarbij je binnen dat Bundesland al het Nahverkehr gebruiken kan binnen één dag, of voor heel Duitsland als je het Quer-durchs-Land-Ticket koopt (of het Schönes-Wochenend-Ticket).

Controle

Ik loop nu iets meer dan twee weken stage. In plaats van die anderhalf uur met de trein en nog een tijdje met de bus in Gouda, is de bestemming ditmaal dagelijks Schiphol, na iets minder dan een uur gereden te hebben. Normaliter heb ik twee opties. - Sprinter Zandvoort-Sloterdijk; sprinter Sloterdijk-Schiphol (twee mogelijkheden: één vanaf de Hemboog met het onlogische spoor 10, één vanaf de tweede 'metrobrug', met blauw dak, met spoor 11) en nog een stukje met bus 300; - Sprinter Zandvoort-Haarlem; bus 300 Haarlem-Schiphol.

Op de heenweg kies ik vaak de tweede optie. De bus biedt een directe, hoogfrequente verbinding met de locatie; de bus heeft een internetverbinding en de kans op een zitplaats is groot, sinds bus 300 het station van Haarlem als beginpunt heeft. Ook speelt mee dat de sprinterverbinding niet meer bereden wordt door DDZs met alle luxes die daarmee kwamen, die de SGMm tot een onaantrekkelijke optie maken. Daarnaast is de sprinter vanaf Haarlem altijd onuitstaanbaar druk met een lading mensen waarvan je je kan afvragen of het allemaal wel past.

Soms wil ik nog wel eens kiezen om door te rijden tot Sloterdijk, wanneer ik prima zit en op zich been zin heb om over te stappen in Haarlem en door de nieuwbouwanonimiteit van Hoofddorp te rijden (met een even zo erge drukte vanaf datzelfde Hoofddorp). De overstap in Sloterdijk is, zoals beschreven, tweeledig. De voorwaarde is de punctualiteit. De punctualiteit van de sprinter Zandvoort-Amsterdam is achteruit gegaan sinds de nieuwe dienstregeling.

De terugweg kent hetzelfde verhaal, alhoewel ik zo goed als altijd met de bus ga naar Haarlem, omwille van de hoge frequentie en de relatieve zekerheid die ermee komt. Om via Schiphol en Sloterdijk te gaan, moet je ten eerste geen leven hebben en ten tweede gewoonweg geen andere optie. Die treinen richting Haarlem zitten altijd ellendig vol. Als in de spits nog maar één drieledige SGMm wordt ingezet omwille van een welk mogelijke reden, kan de ellende beginnen qua sardientjescomplex. De sprinter begint in Amsterdam Centraal, waar iedereen tijdens de spits al opstapt, zodat de trein al (te) goed gevuld zit voordat de trein ook maar één meter is gaan rijden.

In die twee weken dat ik stage loop, is me wel iets opgemerkt: ik ben nog nooit gecontroleerd geweest op mijn vervoerbewijs. In de bus werd ik in de periode vóór de stage begon nog wel eens gecontroleerd, maar nu lijkt het werkelijk het laagseizoen te zijn met betrekking tot die controles. Ergens begrijp ik het wel - het is altijd stervensdruk in de trein en de bus tijdens de spits. Zo druk zelfs, dat het onmogelijk is om je als conducteur op een stabiele manier door de trein te bewegen en te gaan staan controleren. Het wordt nog moeilijker voor de bus, omdat daar standaard vier controleurs opstappen. In de trein vanuit Zandvoort stapt de conducteur altijd op in het achterste rijstel, terwijl ik toevalligerwijs altijd het voorste moet hebben voor mijn aansluiting met de bus. Dit zwarte gat dat mijn traject heet, maakt het aanlokkelijk voor zwartrijders en rebelse reizigers die de drukte beu zijn en eerste klas maar willen gaan zitten.

Vandaag ben ik op de heenweg via Sloterdijk gereden. De sprinter naar Leiden van 08:33 kon ik niet op een rustig tempo halen (het stukje naar de Hemboog lopen), dus werd het maar de sprinter naar Hoofddorp van 08:38. Eenmaal opgestapt stonden er twee conducteurs bij mijn deur om deze te sluiten. Zou het dan zover zijn? Nee hoor, geen controle, niks... Ik ben benieuwd wanneer dit wel gebeuren zal.

Edit 21 februari: nog steeds geen controle. Ik ben wel op één dag naar Venlo gereden na het werk, en naar huis, en ironisch genoeg ben ik in iedere trein gecontroleerd geweest, met uitzondering van de sprinter Amsterdam-Zandvoort...

Edit 1 maart: daar was 'ie dan, de eerste controle tussen Schiphol en Amsterdam.